١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١١٤ - بررسی روایات «احرف سبعه» در میراث روایی إمامیه

سبعة أحرف زاجراً و آمراً و حلالاً و حراماً و محكماً و متشابهاً و أمثالاً، فأحلوا حلاله و حرموا حرامه، و افعلوا ما أمرتم به، و انتهوا عما نهیتم عنه، و اعتبروا بأمثاله، و اعملوا بمحكمه، و آمنوا بمتشابهه، و قولوا آمنا به كل من عند ربنا.

او در ذیل هر دو روایت تصریح کرده است که «هذا حدیث صحیح الاسناد
و لم یخرجاه».[١]

علامه طباطبایی در خصوص روایت نزول قرآن بر سبعة أحرف می‌نویسد:

در حدیثی كه از طرق شیعه و سنی، از رسول خدا٦ نقل شده، آمده كه
قرآن بر هفت حرف نازل شده است. این حدیث، هر چند با مختصر اختلافی در الفاظش نقل شده، و لیكن معنای آن در احادیث بسیاری آمده، كه معانی همه آنها نزدیك به یكدیگرند، و راویان شیعه و سنی آنها را نقل كرده‌اند،
و مفسران در معنای آنها به شدت اختلاف كرده‌اند؛ به طوری كه شاید
عدد اقوال در آنها به چهل قول برسد. چیزی كه مشكل را آسان می‌سازد،
این است كه در خود این احادیث تفسیری برای هفت حرف آمده كه اعتماد
ما هم به همان تفسیر است؛ از آن جمله در بعضی از آن اخبار آمده: «نزل
القرآن علی سبعة أحرف أمر و زجر و ترغیب و ترهیب و جدل و قصص و مثل»‌، و فی بعضها: «زجر و أمر و حلال و حرام و محكم و متشابه و أمثال» و
عن علی٧: «أن الله أنزل القرآن علی سبعة أقسام، كل منها كاف شاف، و
هی أمر و زجر و ترغیب و ترهیب و جدل و مثل و قصص». فالمتعین حمل السبعة الأحرف علی أقسام الخطاب و أنواع البیان و هی سبعة علی وحدتها
فی الدعوة إلی الله و إلی صراطه‌المستقیم، پس به حكم این روایات باید هفت حرف را تنها حمل كنیم بر هفت نوع خطاب و بیان، و بگوییم: با این كه
همه آیات قرآن یك هدف را دنبال می‌كند و آن، دعوت سوی خدا و صراط مستقیم او است، این هدف واحد را با هفت قسم بیان دنبال می‌كند.
ممكن هم هست از این روایت استفاده كنیم كه اصول معارف الهیه
منحصر در امثال است، چون بقیه؛ یعنی: امر، نهی، ترغیب، ترهیب، جدل، و قصص، معارف الهیه نیستند، بلكه معارف الهیه راجع به مبدأ و معاد را برای بشر ممثل می‌سازند.[٢]


[١]. المستدرک،‌ ج١،‌ ص٥٥٣ و ج٢،‌ ص٢٨٩- ٢٩٠.

[٢]. المیزان فی تفسیر القرآن،‌ ج‌٣،‌ ص٧٤- ٧٥. ‌