الخبر ضعیف و مخالف للأخبار الكثیرة، كما ستأتی، و حملوه علی القراءات السبعة، و لا یخفی بعده لحدوثها بعده٦، و لا ریب فی أنه یجوز لنا الآن أن نقرأ موافقاً لقراءاتهم المشهورة، كما دلت علیه الأخبار المستفیضة إلی أن یظهر القائم٧، و یظهر لنا القرآن علی حرف واحد و قراءة واحدة، رزقنا الله تعالی إدراك ذلك الزمان.[١]

با توضیحی که در ذیل دیدگاه شیخ حر عاملی بیان شد، دیدگاه وی با دیدگاه علامه مجلسی منافاتی ندارد و این دو دیدگاه در واقع، همان دیدگاه شیخ طوسی است که در تفسیر التبیان چنین تصریح کرده است:

و اعلموا ان العرف من مذهب أصحابنا و الشائع من اخبارهم و روایاتهم ان القرآن نزل بحرف واحد، علی نبی واحد، غیر انهم اجمعوا علی جواز القراءة بما یتداوله القراء و أن الإنسان مخیر بای قراءة شاء قرأ، و كرهوا تجوید قراءة بعینها، بل أجازوا القراءة بالمجاز الذی یجوز بین القراء، و لم یبلغوا بذلك حد التحریم و الحظر.[٢]

٤. روایت تفسیر قرآن بر سبعة أحرف

روایت تفسیر قرآن بر سبعة أحرف روایتی است که صفار (م٢٩٠ق) در بصائرالدرجات به اسناد خویش از زراره از امام باقر٧ روایت کرده که حضرت فرمود:

تَفْسِیرُ الْقُرْآنِ عَلَی سَبْعَةِ أَحرُف مِنْهُ مَا كَانَ وَ مِنْهُ مَا لَمْ یَكُنْ بَعْدُ ذلکَ تَعْرِفُهُ الْأَئِمَّةُ:.[٣]

٤-١. بررسی سندی

سند این روایت بر اساس نسخه چاپی کنونی از بصائر الدرجات عبارت است از:

الفضل، عن موسی بن القاسم، عن أبان، عن ابن‌ أبی ‌عمیر أو غیره، عن جمیل بن دراج، عن زرارة، عن أبی‌جعفر٧.

اما در آثار بعدی این روایت از بصائر الدرجات، بدون «عن أبان» نقل شده است.[٤] به نظر می‌رسد که «أبان» سهواً در نسخه کنونی به سند اضافه شده است. مؤید این مطلب،

.[٤٣٧] بحار الأنوار،‌ ج٨٢،‌ ص٦٥- ٦٦.

.[٤٣٨] التبیان فی تفسیر القرآن،‌ ج‌١،‌ ص٧‌. ‌

[١]. بصائر الدرجات،‌ ص١٩٦.

[٢]. الفوائد المدنیة و الشواهد المکیة،‌ ص٢٢١؛ وسائل‌ الشیعة،‌ ج٢٧،‌ ص١٩٧؛ البرهان فی تفسیر القرآن،‌ ج‌١،‌ ص٣٤- ٣٥؛ بحار الأنوار،‌ ج٨٩،‌ ص٩٨.