علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣ - حدیث «لا تُفضّلونی علی موسی
حدیث «لا تُفضّلونی علی موسی٧»؛ رویکردها و نظریه معیار
علی راد[١]
چکیده
افضلیت رسول خدا٦ بر پیامبران پیشین، نظریه اجماعی شیعه و سنّی است، لکن بر اساس برخی از روایات نقل شده از رسول خدا٦، چون «لا تُفضّلونی علی موسی٧»، از تفضیل ایشان بر موسی٧ نهی شده است. روایاتِ اسلامی در این موضوع دچار تعارض بوده و یکدست نیستند. حال، روایاتِ منع تفضیل با اجماع فریقین چگونه قابل جمع است؟ رویکردهای رایج میان حدیثپژوهان مسلمان در تحلیل این روایات چیست؟ مقصود اصلی رسول خدا٦ از این روایت چیست؟ پژوهه حاضر در چهار بخش: گونهشناسی روایات تفاضل پیامبران، تعارضنمایی درونی و بیرونی روایات منع تفضیل، بازشناسی و ارزیابی رویکردهای حدیثپژوهان در تحلیل این روایات و ارائه نظریهای جدید در این باب، روایاتِ منع تفضیل را به بوته بحث نشانده است.
کلیدواژهها: تفاضل انبیا، تعارض در روایات، حدیث «لا تفضّلونی علی موسی»، تعامل با یهودیان، سیره رسول خدا٦.
درآمد
اصل تاریخینگری اثبات میکند که «تفاضل انبیا» یکی از موضوعات جدی در مطالعات ادیانی بوده، هنوز هم گفت و گو از آن ادامه دارد و گاه، رنگ و بوی جدلی به خود گرفته است. گفت و گو از آن، میان پیروان ادیان الهی گاه چنان با افراط و تفریط، تعصب و غفلتهایی آمیخته بوده که هر یک چنین میپنداشتند که تنها دین شایسته پیروی، آیین
[١]. استادیار دانشگاه تهران _ پردیس فارابی (.ac.irali.rad@ut).