علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٤ - نقد مقاله «مقایسه نگرش شیعه به داستان قربانی ابراهیم
_ تاریخ الرسل و الملوک[١] [طبری، باره حضرت اسماعیل٧]،
_ تفسیر الثعلبی[٢] [در این روایت هویت ذبیح مشخص نشده است]،
_ تفسیر ابن کثیر[٣] [در باره حضرت اسماعیل٧]،
_ فتح الباری[٤] [ابن حجر عسقلانی، در باره حضرت اسماعیل٧]
_ الدر المنثور[٥] [در باره حضرت اسماعیل٧/ در این روایت هویت ذبیح مشخص نشده است]،
و ... .
٤-٢-٢. انگیزه شیعه از ارتباط دادن حضرت اسحاق٧ به عنوان ذبیح با مناسک حج
در بیان انگیزه شیعه از طرح روایتی که قربانی منتخب بودن حضرت اسحاق٧ را به مناسک حج اسلامی مرتبط میسازد، فایرستون چهار مورد را ذکر میکند که عبارتاند از:
٤-٢-٢-١. بررسی و نقد انگیزه اول
انگیزه ارتباط این عمل (قربانی) [با حج اسلامی] در مکه یا نزدیک آن _ که مکان مقدس نیایش و مناسک بود _ روشن است؛ زیرا ابراهیم در میان مسیحیان مشهور است به بنیانگذار مراکز دینی در اماکن مقدس انجیلی (توراتی) شَخِم، حبرون، بئرشِبا و...[٦]، و لذا طبیعی است که گستره فعالیتش را توسعه دهد تا یک نژاد باستانی مقدس و موحدی را برای مرکز دینی مکه _ که پیشتر مشرک بودند _ تدارک ببیند.
این سخن مقبولی نیست؛ چرا که نژاد موحد با ساکن شدن حضرت اسماعیل٧
و مادرش هاجر در مکه، پایهگذاری شده بود، و بنای کعبه در آنجا به دست حضرت ابراهیم و اسماعیل٧،[٧] آنجا را به مرکزی دینی مبدل ساخته بود. لذا نه قربانی شدن
یک فرزند در مکه، شأن و منزلتی بر آن میافزود، و نه صِرف آوردن حضرت اسحاق٧ بدان جا و اقدام به قربانی نمودن او، نژاد موحد مقدس ایجاد مینمود؛ چه بر فرض
[١]. تاریخ الرسل و الملوک، ج١، ص٢٧٥- ٢٧٦.
[٢]. تفسیر الثعلبی، ج٨، ص١٥٥.
[٣]. تفسیر ابن کثیر، ج٧، ص٢٤.
[٤]. فتح الباری، ج١٢، ص٣٧٨.
[٥]. الدر المنثور، ج٥، ص٢٨٠و٢٨٣.
.[٥٥٦]سِفر آفرینش: ٩- ١٢:٦، ٤- ١٣:٣، ٢٣- ٢١:٢٢ و ١٨.
[٦]. سوره بقره، آیه ١٢٧: «وَ إِذْ یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیْتِ وَ إِسْمَعِیل»؛ و هنگامی که ابراهیم و اسماعیل پایههای خانه [کعبه] را بالا میبردند.