علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٥ - بررسی روایات «احرف سبعه» در میراث روایی إمامیه
حال، قرآن مشتمل بر هفت قسم از آیات است و هر آیهای هفت لایه باطنی دارد.
اما در خصوص روایت قرائات قرآن، با توجه به ضعف سندی و موافقت آن با
روایات عامه، حمل آن بر تقیه مناسبتر است؛ هر چند که در مقام جمع این روایت، با روایاتی چون «اقْرَءُوا كَمَا تَعَلَّمْتُمْ فَسَیَجِیئُكُمْ مَنْ یُعَلِّمُكُمْ»، «اقْرَءُوا كَمَا عُلِّمْتُمْ» و روایاتی که در متن به آنها اشاره شد، میتوان به جواز قرائت به قراءاتی که در زمان ائمه اطهار: مشهور و متداول بوده، بی آن که شاذ و موضوع باشد و ایشان با آن قراءات مخالفت نکردهاند، حکم کرد.[١] لکن بیتردید، قرائت واحد و صحیح توسط امام عصر٤ به مردم عرضه خواهد شد.
از سوی دیگر، با توجه به گونههای نقل روایات نزول، قرائت و تفسیر قرآن و تمایز آنها در میراث روایی و تفسیری فریقین و با توجه به سیاق این روایات، میتوان دیدگاه جدیدی را مطرح کرد، مبنی بر این که صدور اولیه روایات احرف سبعه از ناحیه پیامبر٦ در حوزه اقسام محتوایی، بطون معنایی قرآن و تسهیل در امر قرائت قرآن برای عموم قرآنآموزان بوده است؛ اما به تدریج، با گسترش روزافزون علم قرائات و ظهور قراء و پیدایش گونههای فراوان اختلاف قراءات در دورههای بعدی، اندیشه احرف سبعه به معنای قراآت هفتگانه توسط متخصصان علم قرائات، به حوزه علم قرائت راه یافته و این برداشت و تلقی از روایات سبعة احرف است که در نیمه اول قرن دوم، توسط امام صادق٧، بنا بر گزارش الکافی به شدت رد شده، و در روایت دیگری از ایشان در الخصال، با فرض مماشات در سند، به نزول قرآن بر هفت حرف در حوزه بطون معنایی قرآن تصریح شده است.
کتابنامه
_قرآن کریم، ترجمه: محمد مهدیفولادوند، تهران: دار القرآن الكریم (دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی)، ١٤١٥ق.
_الإتقان فی علوم القرآن، جلال الدین سیوطی، تحقیق: سعید المندوب، بیروت: دار الفكر، ١٤١٦ق.
_الأصول الأصیلة، محسن فیض كاشانی، تهران: سازمان چاپ دانشگاه، ١٣٩٠ق.
_الاعتقادات فی دین الإمامیة، ابو جعفر محمد بن علی بن بابویه قمی [شیخ صدوق]، قم: کنگره شیخ مفید، ١٤١٤ق.
_
.[٤٥٥] ر.ک: البیان فی تفسیر القرآن، ص١٦٧.