علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٨٦ - درآمدی بر تاریخ حدیث شیعه بحرین در عصر حضور
دیگر راوی قبیله عبد القیس و مردم بحرین، ابان بن أبی عیاش است. او از اصحاب امام حسن مجتبی٧ تا امام باقر٧ بوده است.[١]
بنا بر نقل ابن غضایری، اصحاب وضع کتاب سُلیم را به او نسبت دادهاند،[٢] که این نوشتار به آن نمیپردازد.[٣]
ابراهیم بن نعیم عبدی (ابوالصباح کنانی) از بزرگان اصحاب، موثق و در طبقۀ اصحاب امام باقر، امام صادق و امام کاظم: دیگر راوی بحرینی است.[٤] شیخ مفید در رسالۀ عددیه، او را در شمار «فقهاء اصحاب»... «و الاعلام الرؤساء المأخوذ عنهم الحلال و الحرام و الفتیا و الاحکام الذین لا یطعن علیهم و لا طریق الی ذم واحد منهم و هم اصحاب الاصول المدوّنه و المصنفات المشهورة» نام برده است.[٥]
عمر بن اُذَینه از دیگر چهرههای درخشان و بزرگان اصحاب و از ثقات جلیل و از عبد القیس[٦] یا موالیان آنها است.[٧] کشی او را کوفی و موالی عبد القیس دانسته، ولی نجاشی او را «شیخ اصحابنا البصریین و وجههم» و از عبد القیس معرفی نموده است. در مواجههای که عمر بن اذنیه با ابن ابی لیلا قاضی بصره دارد، خود را از عبد القیس و نوادۀ عبدالرحمن بن اذینه معرفی میکند.[٨] او همچنین، در طریق کتاب سُلَیم بن قیس هلالی، از ابان بن ابی عیاش است.[٩]
مسعدة بن صدقه دیگر راوی بحرینی از اصحاب امام صادق٧ است. برخی
او را بتری دانستهاند که باعث تضعیفش از ناحیۀ برخی رجالیها شده است. [١٠]در
کتب چهار گانه شیعه بیشتر از دویست روایت از وی نقل شده است. گفتنی است
که او راوی صحیفه سجادیه نیز هست. میدانیم همۀ روایتهای موجودِ صحیفۀ سجادیه از بهاء الشریف و از طریق وی، از متوکل بن هارون، از یحیی بن زید و امام صادق٧ است.
[١]. رجال الطوسی، ص١٢٦، ش١٠٦٧ و ص ١٦٤، ش١٢٦٤؛ رجال الکشی، ص١٠٤، ح١٦٧.
[٢]. رجال ابن الغضائری، ص٣٦، ش١؛ تصحیح اعتقادات الامامیة، ص١٤٩.
[٣]. ر.ک: «کتاب سلیم بن قیس»، فصلنامه علوم حدیث، ش ٣٥ و ٣٦، ص١٦٣ - ١٧٩.
[٤]. رجال النجاشی، ص٢٠، ش٢٤؛ فهرست الطوسی، ص١٢٤، ش١٢٣٠.
[٥]. جوابات اهل الموصل، ص٢٥.
[٦]. رجال النجاشی، ص٣٨٣، ش٧٥٢.
[٧]. رجال الطوسی، ص٣١٣، ش٤٦٥٥.
[٨]. دعائم الاسلام، ج١، ص٩٣.
[٩]. رجال النجاشی، ص٢٨٣، ش٧٥٢؛ فهرست الطوسی، ص٣٢٤، ش٥٠٤.
[١٠]. رجال الکشی، ص٣٩٠، ح٧٣٣؛ رجال البرقی، ص٣٨؛ رجال الطوسی، ص١٤٦، ش١٦٠٩.