علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩١ - درآمدی بر تاریخ حدیث شیعه بحرین در عصر حضور
٣- ٢. ارتباط با راویان عامه
از مؤلفههایی که در یک حوزه یا مرکز حدیثی میتوانند مورد توجه و بررسی قرار گیرد، روابط راویان و محدثان آن، با دیگر مذاهب اسلامی است. میزان این روابط و نوع تعاول آنها با دیگران، گویای دیدگاه ایشان در مسائل اجتماعی و تا حدودی کلامی است. در بحرین ارتباط با راویان و محدثان اهل سنت در عصر حضور ائمه: پر رنگتر و قابل پیگیریتر است. برخی از راویان عبدی دارای شاگرد و راوی از عامه هستند و یا خود ایشان از مشایخ اهل سنت روایاتی را نقل کردهاند. چند نمونه از این شواهد چنین است:
علی بن مجاهد کابلی کندی _ قاضی عامی مذهب ری _ را «مولی حکیم بن جَبَلۀ عبدی» دانستهاند.[١]
همچنین، هلال بن خباب ( راوی مشهور اهل سنت) نیز مولی زید بن صوحان بوده است و در میان راویان و مشایخ زید نیز، از روات عامه زیاد است. [٢]
ابان ابی عیاش عبدی بصری، از ابراهیم بن یزید نخعی، انس بن مالک، حسن بصری
و سعید بن جبیر روایت میکند و حفص بن جمیع، حفص بن عمر (قاضی عامیمذهب حلب)، سفیان ثوری، فضیل بن عیاض و ابو حنیفه از او نقل دارند که همگی از
عامه هستند.[٣]
همچنین، پدر معاویة بن عمار دهنی عبدی، از عامه و دارای گرایشهای شیعی بوده است.[٤] ربعی بن عبد الله عبدی، نیز _ که از مشایخ ابن ابی عمیر و حماد بن عثمان و حماد بن عیسی است و در جلالت او خدشهای نیست و ابو حاتم و نسایی، از رجالیان عامه، او را توثیق کردهاند _ هم از مشایخ عامه روایت دارد و هم جمعی از شاگردان او اهلسنت هستند.[٥]
درباره مسعدة بن صدقة نیز گفته شده که او عامی و بتری است و اگر امامی هم باشد، از راویان عامی مثل ابن ابی لیلی (قاضی) روایت میکند.[٦]
[١]. تهذیب الکمال، ج٢١، ص١١٧، ش٤١٢٧.
[٢]. التاریخ الکبیر، ج٣، ص٣٩٧، ش١٣٢٥؛ الجرح و التعدیل، ج٣، ص٥٦٥ و ج٩، ص٧٥.
[٣]. تهذیب الکمال، ج٢، ص١٩، ش١٤١؛ الفائق فی رواة و اصحاب الامام الصادق٧، ج١، ص٣٠.
[٤]. رجال النجاشی، ص٤١١، ش١٠٩٦.
[٥]. تهذیب الکمال، ج٩، ص٥٧، ش١٨٥١.
[٦]. وسائل الشیعة، ج١٥، ص١٤، ح١٩٩١٣.