علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٣ - نقد مقاله «مقایسه نگرش شیعه به داستان قربانی ابراهیم
اما در تعابیر شیعه از این داستان، اختلافی جالب توجه به چشم میخورد... نمونههای قدیمی تفسیر روایی شیعه روایاتی را در بر دارد که آمدن اسحاق همراه ابراهیم و ساره به مکه برای ادای حج، یا زیارت را ترسیم مینمایند.
به این ترتیب چنین روایاتی را خاص شیعه معرفی نموده است، لکن در بررسی منابع اهل سنّت، روایاتی دال بر نظریه «اسحاق _ مکه» نیز یافت شد که در ادامه به برخی از این مصادر اشاره خواهیم نمود. همچنین، آورده است:
و تنها منابع شیعی هستند که پیوسته مبنایی صریح از تفسیر روایی قربانی ابراهیم در قرآن، برای این اجتماع ارائه مینمایند.
و زیرنویس آن را چنین بیان میکند:
روایات سنّی هم ابراهیم را با حج مرتبط میسازد، اما اگر چه آنها گاهی اوقات آیین ابراهیمی را در مناسک مختلف حج به تفصیل تشریح مینمایند، لکن تلاش او را در قربانی کردن پسرش توضیح نمیدهند و تنها به صورت جزئی اشاره میکنند که او مراسم قربانی را به جا آورد، ولی نمیگویند این قربانی چه نوع قربانی بود.
حال آن که نه تنها قایلین بر ذبیح بودن حضرت اسماعیل٧، که قایلین بر ذبیح بودن حضرت اسحاق٧ نیز گاه بر روایاتی در این زمینه اشاره دارند.
از جمله منابع روایات مبین نظریه اسحاق _ مکه، تفسیر ابن ابی حاتم،[١]تفسیر الثعلبی،[٢]تاریخ مدینه دمشق،[٣]تفسیر الخازن،[٤]الدر المنثور[٥] و ... است.
از جمله مصادر روایات دال بر وقوع آن حین مناسک حج:
_ تاریخ الیعقوبی[٦] [در بیان مناسک حج به اختلاف در مورد ذبیح میپردازد]،
_ تفسیر ابن ابی حاتم[٧] [در باره حضرت اسماعیل٧]،
[١]. تفسیر ابن ابی حاتم، ج١٠، ص٣٢٢١ و ٣٢٢٤.
[٢]. تفسیر الثعلبی، ج٨، ص١٥٠.
[٣]. تاریخ مدینه دمشق، ج٦، ص٢٠٦.
[٤]. تفسیر الخازن، ج٤، ص٢٢.
[٥]. الدر المنثور، ج٥، ص٢٨٠و٢٨٤.
[٦]. تاریخ الیعقوبی، ج١، ص٢٧.
[٧]. تفسیر ابن ابی حاتم، ج١٠، ص٣٢٢١.