الْفِتْنَةِ وَ لَمْ یکنْ لِیجْتَرِئَ عَلَیها احَدٌ غَیری [١]. این را همه نوشتهاند که این جمله را حضرت بعد از فراغ از کشتن خوارج فرموده است. فرمود: من بودم که چشم فتنه را از سرش درآوردم، غیر از من احدی جرأت این کار را نداشت. و راست است.

ما اگر بخواهیم در یک موضوع خدا را شکر بکنیم که در زمان علی نبودیم، حق داریم برای اینکه اگر در آن زمان میبودیم آنقدر ایمان نداشتیم که در آن موضوع ثابت قدم بمانیم. ممکن است ما اگر در زمان علی علیه السلام بودیم در جنگ جمل شرکت میکردیم، در جنگ صفین هم شرکت میکردیم ولی باور نکنید اگر ما با علی میبودیم جرأت میکردیم که در جنگ خوارج هم شرکت بکنیم برای اینکه آنجا علی به جنگ کسانی رفت که «قائِمُ اللَّیلِ وَ صائِمُ النَّهار» بودند، یعنی مردمانی که از سر شب تا صبح عبادت میکردند و روزها روزهدار بودند و در پیشانی آنها آثار سجده بود: جِباهاً قَرِحَةً پیشانیهایی که از بس سجده کرده بودند قرحهدار شده بود.

چه کسی جرأت داشت با اینها بجنگد؟! فقط علی میتوانست چون به ظاهر نگاه نمیکرد، با اینکه علی اقرار میکند که اینها مردمانی متظاهر و دروغگو نبودند. عمده این است. اگر منافق میبودند مهم نبود ولی خیر، اینها شبها نماز میخواندند و روزها روزهدار بودند اما وجودشان برای اسلام خطر است، جامدهایی هستند که برای اسلام ضررشان از دشمنان اسلام بیشتر است. و اگر علی در آن روز شمشیر به روی خوارج نکشیده بود و اگر شخصیت علی نبود و آن نصوصی که پیغمبر درباره علی کرد و اگر آن مقام علی، ایمان علی، زهد و تقوای علی نبود، بعد از علی هم هیچ خلیفهای قدرت نداشت با خوارج بجنگد، هیچ سربازی جرأت نمیکرد به جنگ خوارج برود. ولی چون علی پیشقدم شده بود، آنها هم با خوارج میجنگیدند؛ میگفتند اینها کسانی هستند که علی با اینها جنگیده است، اگر جنگیدن با اینها خلاف حق بود علی با اینها نمیجنگید.

نوشتهاند که یک شب حضرت در میان کوچه و بازار با یکی از اصحاب عبور میکرد. یک وقت زمزمه سوزناک دلربایی از قرآن شنیدند که این آیه را میخواند:

امَّنْ هُوَ قانِتٌ اناءَ اللَّیلِ ساجِداً [٢] کسی که همراه حضرت بود پاهایش خشک شد،

[١] نهج البلاغه، خطبه ٩١[٢] زمر/ ٩