ياد معاد - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٤٤ - فرمايش اميرالمؤمنين عليه السلام

عليهم]( . . . شيطان بر اين ها مسلط شد چه كرد ؟ ياد خدا را از اين ها گرفت چون خدا كه مبدأ است همان خدا در قيامت حسابرس است . معاد حقيقى به سمت همان خداست كه مبدأ است( . انا لله و انا اليه راجعون ) [١] . پس كار شيطان اين است كه ياد مبدأ و معاد را از انسان بگيرد .

ممكن نيست انسان به ياد خدا باشد و مرتكب خلاف گردد . ممكن نيست انسان به ياد معاد و عمل و جزا باشد و معصيت بكند . همان طورى كه ممكن نيست انسان با علم به اين كه آتش در مقابل اوست , ولى دست به سوى آن برد . همچنين ممكن نيست انسان به ياد قيامت و عذاب دردناك آن باشد و گناه بكند . منشأ گناه فراموشى است .

شيطان اگر بخواهد راه پيدا كند اول نام خدا و ياد او را از دل مى برد . آن گاه در دل تخمگذارى كرده و آن شخص را تحت ولايت خود مى برد و در نتيجه هر چه را از او خواست . انجام مى دهد . معلوم است كه مراد از ياد قيامت , ياد لفظى نمى باشد .

در تفسير بلندش مرحوم شيخ ( ره ) مى فرمايد :

اين نيت و حضور قلبى كه مقصود است به آن معنا نيست كه منوى خود را به زبان آوريم مثلا بگوييم چهار ركعت نماز ظهر به جا مى آورم قربة الى الله .

اين لفظ و يا اين اخطار در دل , گرچه نيت است ولى حقيقتا غفلت است و به تعبير آن بزرگان مى فرمايند كه اينها به حمل اولى نيت