ياد معاد - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٤٣ - فرمايش اميرالمؤمنين عليه السلام

بود و البته ريشه اين بيانات در قرآن كريم است كه در عين اين كه فرمود خدا به شما چشم و گوش داد , فرمود مالك چشم و گوش شما كيست ؟( أمن يملك السمع والابصار ) [١] در رديف همان آياتى كه مى گويد( أمن يجيب) يعنى تنها كسى كه جواب مى دهد خداست . ( اين([ أم([ [( أم منقطعه]( است و به معناى( بل) .

خدا كيست ؟ آن كسى خداست كه بتواند جواب مضطر را بدهد( . أمن يجيب المضطر اذا دعا و يكشف السؤ ) [٢] آن خداست . خدا كيست ؟ كسى است كه مالك چشم و گوش است . فرصت بستن چشم را ندارد و با چشم باز مى ميرند كه اگر كسى در آن حال چشمشان را نبندد منظره هولناكى دارد . پس هيچ كدام از چشم و گوش , ملك انسان نمى باشد . اگر يك همچو روزى در پيش است , اگر انسان به ياد يك همچو روز باشد يقينا ضوابط را اجرا مى كند و اگر آن روز فراموش شد انسان به فكر انجام ضوابط و دستورات نيست .

پس مهم( ذكرى الدار) است . به ياد آن روز بودن است . و البته چون مبدأ همان معاد است . در حقيقت ياد خدا ياد قيامت هم خواهد بود . اين مسئله كه( استحوذ عليهم الشيطان فأنسيهم ذكرالله ) [٣] از همين جا نشأت مى گيرد . يعنى شيطان براى اين كه اعمال و اهداف خود را پياده كند اول ياد خدا را از دل مى برد , بعد كارهاى خود را با دست انسان انجام مى دهد . همان بيانى كه وقتى امام سجاد ( ع ) از حسين بن على ( ع ) در كربلا سئوال كرد كه معامله شما و رفتار شما با اين قوم به كجا كشيد ؟ حضرت به اين آيه استدلال كرد و فرمود([ : استحوذ