فرهنگ اصطلاحات منطقى - خوانساری، محمد - الصفحة ٣٣٥ - Division
Dialectic
جدل
Dialectical
جدلى
Diallelon
اصطلاح يونانى براى دور فاسد
Dichotomy
ثنائى
Dictum de omni et nullo
اصل همه و هيچ
اين فرمول در حقيقت حاوى دو اصل است. و براى تصريح به آن دو بهتر است در فارسى به «اصل همه» و «اصل هيچ» ترجمه شود.
omni
اينست كه آنچه براىمقصود از اصل
يك كلّى صادق است، براى يكيك افراد آن يعنى براى همگى افراد آن صادق است.
nullo
آنست كه محمولى كهو مقصود از اصل
به نحو كلّى سلب شود، از تمام افراد آن هم سلب مىشود.
اين دو اصل را مىتوان به نحو كلّىتر بيان كرد كه: هرچه براى يك كلّى صادق باشد، براى همگى افراد آن و براى همه كلّىهاى اخصّ از آن هم صادق است. و هرچه از اعم سلب شود، از همه افراد آن و از همه كليات اخصّ از آن قابل سلب است.
اين دو اصل، اساس و مبناى شكل اول قياس است.
Didactic
تعليمى
Difference
فصل
Dilemma
قياس ذوحدّين
Discourse
قول
Discoursive (/-intuitive)
نطقى، تفكرى، تدريجى
Disjunct
منفصل
Disjunctive proposition
قضيه منفصله مانعة الجمع
Disjunctive syllogism
قياس استثنائى منفصل
Disjunction (-alternation)
انفصال
Divisibility
تقسيمپذيرى، قابليّت انقسام، قابل تقسيم بودن
Division
تقسيم