فرهنگ اصطلاحات منطقى

آثار ذاتى

آراء محموده

آلت قانونى

إتّحاد

إتّصاف

إتّصال

إتّصال تامّ

إتّصال غير تامّ

إتّفاق

إتّفاقى

أثر ذاتى

إجتماع

أجزاء ذاتى

أجزاء قوام

أجزاء ماهيّت

أجزاء مقوّم

أجناس عاليه

إحتجاج

إحتيال

أخصّ انواع

أدات جواب شرط

أدات شرط

أدات عناد

أدوات جدل

إرتداد

إرتفاع

إستثنا كردن

إستدلال

إستصحاب

إستقراء

إستقراء برهانى

إستقراء تامّ

إستقراء حقيقى

إستقراء مستوفى

إستقراء ناقص

إستلزام

إستنتاج

استوار داشتن

أسماء متباين

أسماء مترادف

أسماء متشابه

أسماء مشتقّ

إسم متواطى

اسم محصّل

إسم مشترك

اسم مشكّك

إسم منقول

إشتراك (يا اشتراك لفظ)

إشتمال

أشكال اربعه

أصل موضوع

أصول متعارفه

إضطرار

إعتبار

إعتقاد

إعتقاد جازم

أعراض ذاتى

افتادن

إفتراض

إقامه برهان

إقامه حجّت

إقتران

إقتصاص

أقوال جازمه

أقوال شارحه

إلتزام

إلزامى

أمّ القضايا

إمتحان

إمتحانى

إمتناع

إمتناع اجتماع

إمتناع إنفكاك

إمكان استعدادى

إمكان استقبالى

إمكان خارجى

إمكان خاصّ

إمكان ذهنى

إمكان عامّ

أمّهات مطالب

إنتفاء

إندراج

اندر رسيدن

انديشه

إنشائى

إنعكاس

إنفعال

إنفعالات

إنفعالات نفسانى

إنفعاليّات

أن يفعل

أن ينفعل

أوّل الاوائل

أوّليّات

أوّلىّ التّصور

ايجابى

بالذّات

بالطّبع

بالعرض

بالفعل

برهاننا باللّمّ و الإنّ قسم

علم من العلّة بالمعلول لمّ

و عكسه إنّ و لمّ أسبق

و هو بإعطاء اليقين أوثق

برهان خلف يا برهان خلف

برهان مستقيم

بسيط خارجى

بسيط ذهنى

بيّن يا بيّن بنفس

تحليل قياس

تخييلى

تركيب إنشائى

تركيب تقييدى

تركيب خبرى

تزيينات

تصديق بديهى

تصديق مكتسب

تصوّر بديهى

تصوّر بيّن

تصوّر تامّ

تصور حقيقى

تصوّر مكتسب

تصوّر ناقص

تعريف به اخصّ

تعريف به اعمّ

تعريف جامع و مانع

تعريف شىء بنفس

تعليم اوّل

تعليم و تعلّمّ تلقينى

تعليم و تعلّم تنبيهى

تعليم و تعلّم ذهنى يا فكرى

مرا در نظاميّه ادرار بود

شب و روز تلقين و تكرار بود

تعليم و تعلّم صناعى

تقابل در قضايا

مربّع منطقى

تقابل در مفردات

گر ثور چو عقرب نشدى ناقص و بىچشم

بر قبضه شمشير نشاندى دَبَران را

تقريريّات

تقسيم و سبر

تكثير قياس

تمام حقيقت

تمام ماهيّت

تمام مشترك

تواطؤ يا تواطى

ثابت شدن

جزئى اضافى

جزئيّت

جزئى حقيقى

جزئى سالب

جزئى موجب

جزئيّه

جزئيه سالبه

جزئيّه موجبه

جنس الاجناس

جنس بعيد

جنس سافل

جنس عالى

جنس قريب

جنس متوسط

جواهر أولى

جواهر ثالثه

جواهر ثانيه

جواهر جزئى

جواهر كلى

جوهريّت

جهل بسيط

جهل مركّب

چه چيزى

حدّ اصغر

حدّ اكبر

حدّ اوسط

حدّ تام

حدّ حقيقى

حدسيّات

حدّ كردن

حدّ كهين

حدّ مهين

حدّ ميانگين

حدّين قضيه

حصر عقلى

حمل اشتقاق

حمل اوّلى

حمل اوّلى ذاتى

حمل بالحقيقه

حمل بالعرض

حمل حقيقى

حمل شايع صناعى

حمل شىء بر نفس

حمل ما بالعرض

حمل مستقيم

حمل مواطات

حمل هو هو

حمليّه

خلف يا خلف

خمسه مفرده

داخل در جواب ما هو

داخل در تحت تضادّ

داخل در ماهيّت

دانستن

دانسته

دلالت التزام

دلالت تضمّن

دلالت تواطى

دلالت طبعى

دلالت عقلى

دلالت مطابقه

دلالت وضعى

رابطه زمانى

رسم تامّ

رسم مركّب

رسم مفرد

رسم ناقص

سالبه به انتفاى موضوع

سالبه بسيطه

سالبه جزئيه

سالبه عدميه

سالبه كليّه

سالبه معدوله

سبر و تقسيم

سلب شىء از نفس

سلب عموم

سو فسطائى

شخصيّه

شخصيّات

شرايط انتاج

شرح الاسم

شرطيّات

شكل اوّل

شكل جالينوسى

شكل چهارم

شكل دوم

شكل سوم

صغريات

صناعات خمس

صورت ذهنى

صورت فكر

صورت قياس

ضروب عقيم

ضروب منتج

ضرورت بحسب ذات

ضرورت به شرط محمول

ضرورت به شرط وصف موضوع

ضرورت حمل

ضرورت خارجى

ضرورت ذاتى

ضرورت ذهنى

ضرورى به شرط محمول

ضروريّه ازليّه

ضروريّه ذاتيّه

ضروريّه ما دام الذّات

ضروريّه ما دام الوصف

ضروريّه مطلقه

طرد و عكس

طرفين قضيه

عارض ذاتى

عارض غريب

عدم و ملكه

عرض بيّن

عرض خارجى

عرض خاص

عرض ذاتى

عرض عامّ

عرض لازم

عرض مفارق

عرفيّه عامّه

عقد الحمل

عقد الوضع

عكس يا عكس مستوى

عكس قياس

عكس نقيض

عكس و طرد

علل ماهيّت

علم آلى

علم اصالى

علم حصولى و علم حضورى

علم متعارف

عموم سلب

عموم و خصوص مطلق

عموم و خصوص من وجه

عوارض ذاتى

عينيّت

فصل بعيد

فصل عرضى

فصل قريب

فصل مقسّم

فصل مقوّم

قضاياى موجّهه

1- قضاياى ضروريّه و اقسام آن

قضيّه اجنبى

قضيّه بتّاته

قضيّه بسيطه

قضيّه ثلاثى

قضيّه ثنائى

قضيّه حقيقيّه

قضيّه حمليّه

قضيّه خارجيه

قضيّه دائمه مطلقه

قضيّه ذهنيّه

قضيّه رباعيه

قضيّه سالبه

قضيّه سالبه بسيطه

قضيّه سالبه به انتفاى موضوع

قضيّه سالبه جزئيه

قضيّه سالبه عدميّه

قضيّه سالبه كلّيّه

قضيّه سالبه معدوله

قضيّه شخصيه

قضيّه شرطيّه

قضيّه شرطيّه اتفاقيه

قضيّه شرطيّه لزوميه

قضيّه شرطيّه متصله

قضيّه شرطيّه منفصله

قضيّه شرطيّه منفصله حقيقيّه

قضيّه شرطيّه منفصله مانعة الجمع

قضيّه شرطيّه منفصله مانعة الخلوّ

قضيّه ضروريّه

قضيّه طبيعيّه

قضيّه عدميّه

قضيّه عرفيّه عامّه

قضيّه مبدّله

قضيّه محصّله

قضيّه محصوره

قضيّه مخصوصه

قضيّه مسوّره

قضيّه مشروطه عامّه

قضيّه مطلقه

قضيّه معدوله

قضيّه ممكنه

قضيّه موجّهه

قضيّه مهمله

قضيّه وقتيه مطلقه

قضيّه موجبه

قول باطن

قول جازم

قول خارج

قول شارح

قوه درّاكه

قوّه عالمه

قوّه علّامه

قوه مدركه

قياس استثنائى

قياس اقترانى

قياس اقترانى حملى

قياس اقترانى شرطى

قياس اقناعى

قياس امتحانى

قياس برهانى

قياس بسيط

قياس جدلى

قياس خطابى

قياس خلف

قياس راست

قياس سوفسطائى

قياس شعرى

قياس ضمير

قياس عكس

قياس عنادى

قياس غير كامل

قياس كامل

قياس لمّى

قياس مركّب

قياس مساوات

قياس مستقيم

قياس مع الفارق

قياس معكوس

قياس مغالطى

قياس مقسّم

كلّ مجموعى

كلمه وجودى

كلّيّات خمس

كلّى ذاتى

كلّى سالب

كلّى طبيعى

كلّى عرضى

كلّى عقلى

كلّى منطقى

كلّى موجب

كمّ ذو وضع

كمّ غير ذى وضع

كمّ متصل

كمّ متصل غير قارّ الذّات

كمّ متصل قارّ الذّات

كمّ منفصل

لازم آمدن

لفظ بسيط

لفظ جزئى

لفظ جواب

لفظ شرط

لفظ كلى

لفظ متواطى

لفظ محصّل

لفظ مركّب

لفظ معدول

لفظ مشترك

لفظ مفرد

لفظ مؤلّف

لم اثباتى

لم ثبوتى

مادّه قياس

مانعة الجمع

مانعة الخلوّ

ما هو؟

ماهيّت

ما قيل فى جواب «ما الحقيقة؟

مهيّة و الذّات و الحقيقة

قيلت عليها مع وجود خارجى

و كلّها المعقول ثانيا يجى

ماى حقيقيه

ماى شارحه

مبادى علوم

مبادى قياس

متباين

مترادف

متّصل يا متّصله

متصوّر

متضادّتان

متضايف

متضمّن

متقوّم

متعاند

متقابل

متناول

متواترات

متواطى

مجرّبات

محاكات

محسوسات

محصّله

محصوره

محكوم به

محكوم عليه

مخبر به

مخبر عنه

مخصوصه

مخيّلات

مستقرى

مستقرى

مستقيم

مسلّمات

مسوّره

مشبّهات

مشترك لفظى

مشترك معنوى

مشخّصات

اسم مشكّك)

مشهورات

مصادرات

مصادره بر مطلوب يا مصادره بر مطلوب اوّل

مطابقه

مطالب علمى

أسّ المطالب ثلثة علم

مطلب ما، مطلب هل، مطلب لم

مظنونات

معدوله يا معدوليه

معقولات اوليه

معقولات ثانيه

مغالطه

مغالطى

مقبولات

مقدمات بيّن

مقدمات تجربى

مقدمات مسلّم

مقدمات مشبّهه

مقدمات يقينى

مقدمه كهين

مقدمه مهين

مقولات عشر

مقول به تشكيك

مقول در جواب أىّ شىء هو؟

مقول در جواب ما هو

ممتنع الزّوال

منتشره مطلقه

منفصله حقيقيه

منفصله مانعة الجمع

منفصله مانعة الخلوّ

موادّ قياس

مواضعه

موجّهه

موضوع له

نادانسته

نسب اربع

نسبت حكميّه

نوع آخر يا نوع اخير

نوع اضافى

نوع الانواع

نوع حقيقى

نوع سافل

نوع عالى

نوع متوسط

واجب آمدن

وصف عنوانى

وقتيّه مطلقه

وهميّات

هو ذو هو

يقينيّات

Abstraction

Accident Commun

Accidentellement

Actuellement

Affirmation

Alte ?rite ?(/-Identite ?)

Ambigu (Terme -)

Ante ?ce ?dent

Argument de ?ductif

Argument dialectique

Argument inductif

Argument syllogistique

Argumentation

Assensus (lat)

Assentiment

Attribuable

Attribution

Axiomatique (n )

Axiomatique (adj)

Caracte ?re commun

Carre ?logique

Catasyllogisme

Cate ?gorie

Cercle vicieux

Cinc voix (Les -)

Clair (Plus -)

Coexistance

Coexistance des contraires

de de ?nomination

de nom (-Homonymie)

Communicabilite

Communicable

infe ?rieur

Concluant (/-non -concluant)

Conclusion (-conse ?quence)

Concomitant

Par voie de concomitance

Concomitants (les)

Concordance

Conditionne

? تالى، مشروط

Conjonctive (Pr -)

Connotation

Connaissable

Connaissance

Connu Mieux

Conse ?quence

Conse ?quent

Constitutif

Constitution

Contingence

Contingemment

Contradiction

Contradictoire

Contrarie ?te

Conventionnel

Con ventionnellement

Convertibilite

Convertir (se -)

d'inclusion

Corre ?latif

Corre ?lation

De ?claratif

De ?claration

De ?concretise ?(-ge ?ne ?ral)

de ?duction

imme ?diate (-infe ?rence imme ?diate)

De ?finissable

De ?finition

de nom (-de ?finition nominale)

essentielle

nominale (-De ?finition de nom)

De ?monstrateur

De ?monstratif

De ?monstration

universelle

De ?montrable

De ?montrer

De ?notation

Descendante (Se ?rie -)

Descendus (Lat)

De ?termination

De ?terminer

Dialecticien

Dialectique (n )

Dialectique (adj)

Dichototomie

Dichotomique

Diffe ?rence

constitutive

Discours (-oratio) )Lat

de ?claratif

exte ?rieur

inte ?rieur

Discours oral

Discours acheve

Discours exte ?rieur ,Discours oral

Dissensus (Lat)

Distinction

Ele ?ments constitutifs

Ele ?ments essentiels

essentiels (-Ele ?ments constitutifs)

Embrasser (-Englober)

Enonciation

interme ?diaire

Nature ,quiddite

Essentiel (/-Accidentel)

Essentiellement

Examen de ?taille ?et division

Extensivistes

Grand extre ?me

Petit extre ?me

Extrinse ?que (/-intrinse ?que)

Faussete ?(/-Ve ?rite ?)

Faux (/-Vrai)

Figure gale ?nique

Forme (/-Matie ?re)

Formel (/-Mate ?riel)

Futur contingent

Ge ?ne ?ralite

Ge ?ne ?rique

Ge ?ne ?riquement

Grand (n m)

ge ?ne ?ral

Ide ?e universelle

Identification

Identite ?(/-Alte ?rite ?)

Antilogique

image concre ?te

Par I'absurde

Inade ?quat (/-Ade ?quat)

Inconse ?quent (-non -concluant)

inde ?finissable

Inde ?montrable

inde ?termination

Individuel (-singulier)

Individu de ?termine

Individu inde ?termine

Individu quelconque

(-Individuum vagum) )Lat

Indivisible

Induction (/-De ?duction)

totalisante

Ine ?vitable

Ine ?vitablement

Infe ?rence imme ?diate

Inhe ?rence

inhe ?rent a

Instrumental

Instruments dialectiques

Intensionalite

Interlocuteur

Interrogation

Interrogations scientifiques

Intervertible

Intrinse ?que (/-extrinse ?que)

Irre ?ductible

Judicatif (-Assertif)

de relation

synthe ?tique

Lieux dialectiques

Locution inte ?rieure

Logisticien

Logique (n )

Logique (adj) )/-Illogique

de la relation

mate ?rielle

transcendentale

Logiquement

Majeur (n M )

Majeure (n f)

Mate ?riel (/-Formel)

e ?loigne ?e

Milieu exclu

Mineur (n M)

Mineure (n f)

Modes le ?gitimes

Modus (Lat)

Moyen terme

Nature (-quiddite ?,-essence)

universelle

Ne ?gatif (/-Affirmatif)

Ne ?gation (/-Affirmation)

Ne ?cessaire

Ne ?cessairement

Ne ?cessite

Non -concluant

universelle

Objectif (/-Subjectif)

Omnis (Lat) )-Tout

Oratio argumentativa (Lat)

argumentation

enonciativa (Lat) )-enonciation

discours inacbeve

ordinativa (Lat)

Paralogisme

Particularite

Particulier

comme infe ?rieur

Parties essentielles

subjectives

Passion (/-Action)

Persuasif (adj)

Petit extre ?me

Petit terme

Polysyllogisme

Poste ?riorite ?(/-Ante ?riorite ?)

Poste ?rieur (/-Ante ?rieur)

Actuel ,En acte

Potentiellement

Praedicativa (Lat) )-Pre ?dicatif

Pre ?connaissance

Pre ?dicable

Cate ?gore ?me

Pre ?dicament (-Cate ?gorie)

Pre ?dicat (-Attribut -Cate ?gore ?me)

Pre ?dicatif

Pre ?dication

Pre ?diquer

de ?monstrative

dialectique

imme ?diate

ne ?cessaire

de la de ?monstration

imme ?diats

Proble ?matique

dialectique

affirmative (/-Pr ne ?gative)

a ?sujet singulier

assertorique

attributive

cate ?gorique

conditionnelle

conjonctive

de secundo adjacente (Lat)

de tertio adjacente (Lat)

disjonctive

e ?nonciative

imme ?diate

inde ?finie

inde ?termine ?e

modale (/-Pr de inesse)

ne ?gative (/-Pr affirmative)

Pre ?dicative (-Pr cate ?gorique ,Pr

attributive

ne ?cessaire

quantifie ?e (/-Pr inde ?funie ,Pr

inde ?termine ?e

singulie ?re

Prosyllogisme

Puissance (/-Acte)

essentielle

Quantificateur

Quantification

Questionneur

Quiddite ?(-Essence ,Nature)

Raisonnable

Raisonnement

dialectique

syllogistique

Rationalite

Re ?ductible

Re ?duction

a ?l'absurde

Re ?futation

Relativement

Re ?solution

Ressemblance

Rhe ?torique

Rhe ?toricien

de ?monstrative

the ?orique

Secundo adjacente (Lat)

Se ?rie ascendante

Se ?rie descendante

de quantite (-quantificateur)

Significatif

Signification

conventionnelle

Signifie ?e (La chose -)

Singularite

Singulier (-individuel)

Singulie ?re (Pr -)

Sous -contrarie ?te

Subalte ?rnation

Subcontraires

Subjectif (/-objectif)

Subordonne ?a

individuelle

Substantif (n) )-nom

Substantif (adj)

cate ?gorique

de ?monstratif

dialectique

rhe ?torique

tronque ?(-Enthymeme)

Syllogistique

S yllogistiquement

Synthe ?tique (/-Analytique)

e ?le ?ment dernnier ,terminus

oral (-mot)

Terme -sujet

Tertio adjacente (/-Secundo

adjacente) (Lat

Tiers exclu

Trichotomique

Universalite

Moins -(-Moins ge ?ne ?ral)

Plus -(-Plus ge ?ne ?ral)

Universellement

Univoquement

Ve ?ridiqne (-Conforme a ?La re ?alite ?)

Ve ?ritable

et faussete

Virtualite ?(-Puissance)

Virtuel (-En Puissance) )/-Actuel

Virtuellement (/-Actuellement)

Vrai (/-Faux)

Vraisemblable

معادل اصطلاحات منطقى در فرانسه

formelle -Ind totalisante

Infe ?rence imme ?diate

De ?duction

Nom inde ?fini

Attribution

Communaute ?de

de ?nomination

Instrumental

Affirmation

Coexistence

Mieux connu -Plus Connu

De ?claration

De ?claratif

Moins extensif -Moins

ge ?ne ?ral

Les instruments

dialectiques

Raisonnement

Abstraction

Assertion -Assentiment

Assensus (Lat )

Accidentellement

EN acte -Actuellement

Virtuel -Potentiel

Ne ?cessairement

Ne ?cessaire

De ?monstration du

De ?m directe

Poste ?riorite

Conse ?quent -Conse ?quence

Ambiguite ?-Homonymie

Les quatres figures

Les contraires

Mieux connu -Plus connu

Plus ge ?ne ?ral

Plus extensif

De ?montrer

Argumentation

Distinction

Contingence

Possibilite

Contradiction

Dichotomique

Dialectique (n )

Dialectique (adj)

Dialecticien

Possession -Avoir

Individuel -Particulier

Particulier infe ?rieur

Singularite ?-Particularite

Coexistance

Genre e ?loigne

ge ?ne ?ral

Genre imme ?diat

Ge ?ne ?rique

Substances secondes

Re ?futation

Abstraction

Re ?duction

Subalte ?rnation

De ?terminations

Contrarie ?te

Corre ?lation

De ?finition

De ?terminations

Cate ?gorique -Pre ?dicatif

Extrinse ?que

Rhe ?torique (n )

Rhe ?torique (adj) -oratoire

Intrinse ?que

Connotant -Signiftant

Signification

Connotation

Cercle vicieux

Cercle vicieux

Mental -Subjectif

Re ?futation

Re ?duction

Argument de ?monstratif

De ?fintion

Terme -Extre ?me

Petit terme -Petit extre ?me

Grand terme -Grand

Moyen terme

Intuition -Vivacite

Quantification

Vrai -Ve ?ritable

Re ?solution

Pre ?dication -Attribution

Pre ?diquer -Attribuer

Modes le ?gitimes

Ne ?cessite

Ne ?cessite

Ne ?cessaire

Ne ?cessaire

Nature -essence

Nature universelle

Ge ?ne ?ral

Accident -Accident

Accident -Accidentel

Tiers exclu

questionneur

Se ?rie ascendante

Se ?rie descendante

Quantificateur

Vraisemblable

De ?finition du nom

De ?finition nominal

Figure gale ?nique

Vrai -Ve ?ritable

Ascension -Ascensus (Lat)

Mineure (n f )

Indivisible

Inade ?quat

Diffe ?rence

Diffe ?rence constitutive

De ?montrable

Communicable

Convertible

De ?montrable

Re ?ductible

De ?finissable

Attribuable

Non -concluant -Inconse ?quant

Conversion directe

Signe oral -Signe vocal

Connaissance

Connaissance intuitive

Science the ?orique

Ge ?ne ?ralite

Terme mental

Terme -sujet

Inde ?montrable

Inde ?montrable

Inde ?finissable

Pr quantifie ?e

Pr quantifie ?e

Pr e ?nociative

conjonctive

Pr affirmative

Pr inde ?finie -Pr

inde ?termine ?e

Constitution

Parole -Discours

Discours inte ?rieur

Discours exte ?rieur

Puissance -Virtualite

Syllogisme -De ?duction

Syllogisme de ?monstratif

Syllogisme cate ?gorique

Syllogisme rhe ?torique

Communicabilite

Convertibilite

Subcontraires -sous -contraires

Pr originaire

Pr de tertio adjacente

Pr de secundo adjacente

Pr cate ?gorique -Pr

attributive

Pr ne ?gative

Pr singulie ?re

Pr a ?sujet singulier

Pr conditionnelle

Pr conjonctive

Pr ne ?cessaire

Discours inacheve

Homonyme -Equivoque

Possession -Avoir

Quiddite ?-Essence -Nature

De ?monstrateur

Coextensif -Egalement

Corre ?latif

Contradictoire

Enthyme ?me

Polysyllogisme

Syllogistique -De ?ductif

Pluralite ?s

Les cinq voix

Universalite

Ante ?ce ?dent -Pre ?ce ?dent

Cate ?gorie

Constitutif

Possession -Avoir

Futur contingent

Logique formelle

Logique (adj)

Modale (Pr -)

Attribut -Cate ?gore ?me

Interlocuteur

Chose signifie ?e

Discours acheve

Discours de ?claratif

Coextensif -Egalement

Ressemblance

Conditionne

Ade ?quat -Conforme

Concordance

Les interrogations

scientifiques

Interrogation

Valabe -Valide

De ?finissant

Conventionnel

Sujet -Substrat

Raisonnable

The ?orique

Milieu exclu

Milieu exclu

Tiers exclu

واژهنامه انگليسى- فارسى

Absolute necessary

Abstraction

Abstract term

Action (/-Passion)

A Dicto Secundum quid ad

Affirmation

Affirmation of the consequent

Alterity (/-identity)

Alternative

exclusive disjonction

Alternative denial

Analysis (/-synthesis)

Analytic (/-synthetic)

Analytic Judgement

Anteriority

Argumentation

argumetation

Argumentum ad baculum

Argumentum ad hominem

Argumentum ad misericordiam

Attribution

Axiomatic method

Baconien induction

Begging the question

Biconditional

Categorematic

Categorical statement

Categorical syllogism

Circular definition

Circular reasoning

Classifiction

Summum genus

Coherence ,Coherency

Consistency

Consistency

Conjunction

Conjunctive

Connotation

connotation

Consequence

Consistency

Contingency

Contradiction

Contradictory

Contradictories

Converse (-counter)

Conversion by contradiction

Correlation

Correlative

Declarative sentence

Deduction (/-induction)

Definiendum

Demonstrability

Demonstrable

Demonstration

Demonstrative

Denial of the antecedent fallacy

Denominatio

Determination

to determine

Dialectical

Dictum de omni et nullo

Discoursive (/-intuitive)

Disjunctive syllogism

Disjunction (-alternation)

Divisibility

Enunciation

Equivalence (-mutual inclusion)

Equivocation

Equivocation fallacy

Eternally necessary

Excluded middle (-Tiers exclu)

Jugement de constatation

science de constatation

constatatif

Extensional

Extrinsic ,Extrinsical

intrinsic ,intrinsical

fallacia accidentis

affirming the consequent

begging the question

denying the antecedent

ambiguity equivocation

Figures of the syllogism

Future contingent

Galenian figure

General accident

Generalization

General term

Genus of genera

identification

Imagination

transcendant

immediate (/-mediate)

immediate inference

Inconsistency

Indemonstrable

Indetermination

I ndividualization

individuality

instrumental

intellectual

intelligible (/-sensible)

intrinsic (/-extrinsic)

Law of thought

of contradiction

Excluded middle

Limitative Judgement

indefinite Judgement

Literal definition

historicism

Logical analysis

Major (-major term)

Material (/-Formal)

Matter (/-form)

Mediate inference

immediate inference

Middle term

Minor (-minor term)

Mnemonic terms

Modal logic

Modus tollendo tollens

Mutual inclusion

Necessary condition

Necessary Judgement

Negative term

Nominal definition

Objective (/-subjective)

Objectivity

Ommi et nullo (dictum de -)

Otherness (/-identity)

Partial inclusion

Particular affirmative

Particular quantifier

Passion (/-action)

Perfect figure

Polemic ,Polemical

Polemics (n)

Polysyllogism

Possibility

Posteriority

Predicament (-category)

Predicamental

Predicate (-attribute ,categorem)

Predication

Predicative

categoric ,attributive

Presentation

Primitive basis

Primitive statements

Problematic

Proof by reductio ad absurdum

Prosyllogism

Polysyllogism

Proximum genus

Qualitative

Quantification

Quantificative

Quiddity (-essence)

Quinque Voces

Rationality

Regression (-retrogression)

Reductio ad absurdum

Proof by reductio ad absurdum

Self -contradictory

intelligible

Signification

Simultaneity

Singularity

singular sentence

Singular term

Structural ambiguity

Subalternation

Subalternate

Subcontrary

Substantial

Substantial form

Summative induction

Summum genus

Syllogistical

Syllogistic inference

Synthesis (/-analysis)

Tertium non datur

Toto -total

Transferred

Truth ,Truthfulness

Universal quantifier

Universality

Vicious circle

What is the nature of the thing

Wahat is reason of the connection

Whether a thing exists

Whether the connection of an attribute With a thing is a fact

فرهنگ اصطلاحات منطقى - خوانساری، محمد - الصفحة ٢٦ - افتادن

شود و بعد از آن به تدريج اخصّى بعد از اخصّى ...» (اساس، ٤١٤).

أعمّ‌

آنچه كلّيّتش از چيز ديگر بيشتر باشد، يعنى هم آن را شامل شود و هم جز آن را. مثلا حيوان اعم از انسان است، چه هم افراد انسان را شامل شود و هم افراد اسب و گاو و شير و گرگ و جز آن را (-/ اخص).

«و ترتيب طبيعى در تعليم اقتضاء تقديم اعم كند بر اخص، چه اعم به عقل نزديك‌تر بود، چنانكه اخص به حس نزديكتر بود» (اساس، ٣٤٣).

أعوان‌

يكى از اجزاى دوگانه خطابه، و آن اقوال و احوالى است كه ذاتا منتج و مثبت مطلوب نيست، ولى براى اقناع شنوندگان مفيد تواند بود (-/ عمود).

«خطابت مشتمل بود بر دو چيز: يكى عمود و ديگر اعوان. و عمود قولى باشد كه به حسب ظنّ منتج بالذات بود مطلوب را. و اعوان اقوال و احوالى بود خارج از آن» (اساس، ٥٣٣).

أعيان‌

موجوداتى كه در خارج از ذهن آدمى وجود دارند (-/ اذهان).

«به اين اعتبار چيزها را وجودى است در اعيان و وجودى است در اذهان» (اساس:

٦٢). «مردم چون بواسطه حواسّ ظاهر، ادراك اعيان موجودات كند، صور مدركات در ذهن او متمثل گردد به طبع، و بعد از آن، آن صور به معاونت حفظ و تذكّر بر اعيان موجودات دلالت كند هم به طبع» (اساس، ٦١). «و خيال به حقيقت محاكات نفس است اعيان محسوسات را، و ليكن محاكاتى طبيعى» (اساس، ٥٩١).

افتادن‌

حمل شدن، محمول و مقول واقع شدن، صدق كردن، صادق بودن.

«و كلى آن بود كه به يك معنى بر چيزهاى بسيار شايد كه افتد برابر، چنان‌كه گوئى مردم، كه مردم به يك معنى بر زيد افتد و بر عمرو و بر بكر. و اگر چنان بود كه بر يك چيز افتاده بود، تو توهّم توانى كردن كه او بر چيزهاى بسيار افكنى» (دانشنامه، منطق، ١٢).