قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٥ - تنبيه يازدهم تأييد نظر مختار در معناى حديث

آيا در لسان اهل عرف از متشرّعين، عنوان «ضرر» و «غرم» با همان معناى حقيقى كه از اين دو فهميده مى‌شود، بر انفاق در راه خدا اطلاق مى‌شود؟ در حالى كه خداوند مى‌فرمايد: «مَاعِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ مَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ ...» [١] و اين از آياتى است كه دلالت دارد بر اين‌كه آن‌چه در راه خدا داده مى‌شود نفاد ندارد، و نتيجه و آثار آن باقى است، هر چند عين آن در ظاهر از بين مى‌رود. و اين‌كه بگوييم اين اطلاقات و تعبيرات باعث نمى‌شود عنوان «ضرر» در نظر اهل عرف- جداى از ايمانشان به آخرت- از بين برود، حرف صحيحى نيست، زيرا صدق عنوان «ضرر» در لغت و عرف، تابع تحقّق نقصى بدون منفعت است، اما تشخيص اين كه انتفاعى حاصل است يا نه، به نظر عرف نيست. اگر اهل عرف بر حسب نظر ابتدايى خود كه بر اساس غفلت از مصالح موجود در متعلّقات احكام شرع شكل گرفته، عنوان ضرر را در بعضى از موارد محقّق بدانند، ولى ما بعد از دقّت و تأمّل بفهميم كه ضرر صدق نمى‌كند، الزامى نداريم كه در اطلاق لفظ ضرر، تابع عرف شويم و حكم به صدق عنوان ضرر در اين موارد كنيم.

^^^

[١]. سوره نحل (١٦)، آيه ٩٦.