قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية
(١)
مقدّمه مترجم
٩ ص
(٢)
مقدّمه
١١ ص
(٣)
جايگاه قواعد فقهى بين فقه و اصول
١١ ص
(٤)
قواعد فقهى چيست؟
١٦ ص
(٥)
مسائل اصولى
١٦ ص
(٦)
وجه تمايز مسائل اصولى
٢٠ ص
(٧)
مسائل فقهى
٢١ ص
(٨)
فايده
٢٤ ص
(٩)
اقسام قواعد فقهيه
٢٧ ص
(١٠)
 
٢٩ ص
(١١)
قاعده «لا ضرر»
٢٩ ص
(١٢)
مقام اوّل مدرك قاعده «لا ضرر»
٣٣ ص
(١٣)
شواهد قرآنى دلالت كننده بر نفى ضرر
٣٣ ص
(١٤)
روايات دلالت كننده بر نفى ضرر
٤٠ ص
(١٥)
روايات عام از طريق شيعه
٤١ ص
(١٦)
چند نكته درباره اين روايت
٥٢ ص
(١٧)
روايات خاص از طريق شيعه
٦٠ ص
(١٨)
روايات از طريق اهل تسنّن
٧٤ ص
(١٩)
كلمات علماى اصحاب
٧٧ ص
(٢٠)
مقام دوم مفاد قاعده «لا ضرر»
٨١ ص
(٢١)
مقدّمه اوّل وجود قيد «فى الإسلام»
٨١ ص
(٢٢)
وجود قيد «على مؤمن»
٨٥ ص
(٢٣)
اهميّت وجود اين قيود
٨٥ ص
(٢٤)
مقدّمه دوم عدم استقلال فقره «لا ضرر و لا ضرار»
٨٧ ص
(٢٥)
نظر شيخ الشريعه اصفهانى
٨٩ ص
(٢٦)
پاسخ شيخ الشريعه اصفهانى
٩١ ص
(٢٧)
نظر محقّق نايينى قدس سره
٩٣ ص
(٢٨)
پاسخ محقّق نايينى قدس سره
٩٥ ص
(٢٩)
پاسخ قرينه اوّل
٩٥ ص
(٣٠)
پاسخ قرينه دوم
٩٦ ص
(٣١)
پاسخ قرينه سوم
٩٧ ص
(٣٢)
امّا حديث «منع از زيادى آب»
٩٧ ص
(٣٣)
امّا حديث «شفعه»
١٠١ ص
(٣٤)
معناى «ضرر» و «ضرار»
١٠٥ ص
(٣٥)
معناى «ضرر»
١٠٥ ص
(٣٦)
معناى «ضرار»
١٠٨ ص
(٣٧)
موارد استعمال ماده «ضرار» در قرآن
١٠٩ ص
(٣٨)
استعمال ماده «ضرار» در روايات
١١٠ ص
(٣٩)
احتمالات چهارگانه معناى حديث و مفاد آن
١١٥ ص
(٤٠)
مختار ما در معناى حديث
١١٩ ص
(٤١)
تبيين و توجيه احتمال چهارم
١١٩ ص
(٤٢)
تبيين و توجيه احتمال سوم
١٢٦ ص
(٤٣)
اشكال شيخ انصارى و محقّق نايينى
١٢٧ ص
(٤٤)
ردّ اشكال شيخ انصارى و محقّق نايينى
١٢٨ ص
(٤٥)
تبيين و توجيه احتمال اوّل
١٣٠ ص
(٤٦)
نظر محقّق نايينى
١٣١ ص
(٤٧)
اشكالات وارد بر توجيه احتمال اوّل
١٣٢ ص
(٤٨)
تبيين و توجيه احتمال دوم
١٣٨ ص
(٤٩)
نظر مختار در معناى حديث
١٣٩ ص
(٥٠)
احتمالى ديگر در معناى حديث
١٤٦ ص
(٥١)
اشكال بر احتمال ديگر در معناى حديث
١٤٨ ص
(٥٢)
تنبيهات
١٥٣ ص
(٥٣)
تنبيه اوّل ضعف قاعده به علت كثرت تخصيص
١٥٤ ص
(٥٤)
تنبيه دوم مخالفت حديث «لا ضرر» با قواعد
١٦٠ ص
(٥٥)
اشكال شيخ انصارى
١٦٠ ص
(٥٦)
پاسخ اشكال شيخ انصارى
١٦١ ص
(٥٧)
پاسخ محقّق نايينى قدس سره
١٦٢ ص
(٥٨)
اشكال بر پاسخ محقّق نايينى
١٦٣ ص
(٥٩)
تنبيه سوم وجه تقديم قاعده «لا ضرر» بر ادلّه احكام اوليه
١٦٥ ص
(٦٠)
تنبيه چهارم حكم به نفى ضرر رخصت است يا عزيمت؟
١٦٩ ص
(٦١)
نظر قائلين قول به صحت
١٦٩ ص
(٦٢)
اشكال محقّق نايينى بر قول به صحت
١٧٠ ص
(٦٣)
پاسخ به اشكالات محقّق نايينى
١٧١ ص
(٦٤)
تنبيه پنجم ملاك، ضرر واقعى است يا علم به ضرر؟
١٧٤ ص
(٦٥)
دلايل صحت وضو با وجود ضرر واقعى
١٧٥ ص
(٦٦)
ردّ دليل اوّل
١٧٥ ص
(٦٧)
تاييد دليل دوم
١٧٧ ص
(٦٨)
حكم وضو در فرض توهّم ضرر
١٧٨ ص
(٦٩)
تنبيه ششم قاعده شامل عدميات (عدم حكم) هم مىشود؟
١٨٢ ص
(٧٠)
ادلّه عموميّت قاعده «لا ضرر»
١٨٤ ص
(٧١)
وجوه سه گانه تعميم قاعده «لا ضرر»
١٨٨ ص
(٧٢)
ادلّه عدم عموميّت قاعده «لا ضرر»
١٩٠ ص
(٧٣)
تنبيه هفتم مراد از ضرر، ضرر شخصى است يا ضرر نوعى؟
١٩٧ ص
(٧٤)
تنبيه هشتم ضرر زدن به غير به منظور دفع ضرر از خود
٢٠٠ ص
(٧٥)
صورتهاى مسأله
٢٠٢ ص
(٧٦)
مسئله اوّل
٢٠٤ ص
(٧٧)
مسئله دوم
٢٠٦ ص
(٧٨)
مسئله اضرار به غير در زمان اكراه
٢٠٦ ص
(٧٩)
تنبيه نهم حكم تعارض ضررين
٢١٠ ص
(٨٠)
مقام اوّل
٢١٢ ص
(٨١)
مقام دوم
٢١٦ ص
(٨٢)
ايراد محقّق نايينى بر شيخ انصارى
٢١٩ ص
(٨٣)
حكم مسئله از نظرما
٢٢١ ص
(٨٤)
اشكالات سخن مرحوم نايينى قدس سره
٢٢٥ ص
(٨٥)
تنبيه دهم در ضرر حكم، فرقى بين مكلّف به حكم و غير آن نيست
٢٣٠ ص
(٨٦)
تنبيه يازدهم تأييد نظر مختار در معناى حديث
٢٣٢ ص
(٨٧)
تنبيه دوازدهم آيا اقدام، مانع شمول «لا ضرر» است؟
٢٣٦ ص
(٨٨)
فرع فقهى
٢٣٨ ص
(٨٩)
فهرست منابع
٢٤٣ ص
 
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص

قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٠ - امّا حديث «منع از زيادى آب»

استنادكرده‌اند، وتخصيص آن باامثال اين روايات رادرست نمى‌دانند.

بحث كامل از ادلّه قول مشهور، و مخالفان را، موكول مى‌كنيم به محل خود در كتاب احياى موات.

از مجموع آن‌چه گفتيم معلوم مى‌شود كه، قول به حرمت منع از زيادى آب، قول بعيدى نيست؛ همان‌گونه كه انطباق عنوان ضرر، بر قدر متيقّن از مورد روايت، در نظر عرفى امر معقولى است؛- همانند انطباق عنوان ضرر در مورد احتكار و امثال آن- پس انطباق «لا ضرر» بر مورد روايت، امر معقولى است؛ بنابراين وجهى نمى‌ماند كه قايل شويم ذيل روايت، حديث مستقلى است كه راوى حديث از باب جمع بين احاديث آن را ذكر كرده است.

و عجيب است كه محقّق نايينى قدس سره، انطباق «لا ضرر» بر مورد روايت را حتى به عنوان حكمت حكم نيز نپذيرفته است! در حالى كه به نظر ما انطباق آن بر قدر متيقن از مورد روايت را، به عنوان علت حكم نيز مى‌شود پذيرفت، چه برسد به حكمت حكم.

گذشته از همه اين‌ها، بر فرض كه بپذيريم حكم مورد روايت، كراهت است؛ و نهى آن، دلالت بر حرمت ندارد؛ با اين وجود نيز منعى ندارد كه به جهت تاكيد بر استحباب يا كراهت، يك حكم الزامى به عنوان علّت اوامر استحبابى يا نواهى تنزيهى آورده شود؛ و صرف اين‌كه حكم اولى (معلّل) غير الزامى است، دليل بر اين‌