قاعده لاضرر، ترجمه القواعد الفقهية - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٦ - احتمالات چهارگانه معناى حديث و مفاد آن

مثال سمره نيز حكم به جواز داخل شدن سمره در باغ مرد انصارى، سبب مى‌شود كه به صاحب باغ ضرر وارد شود؛ پس نفى ضرر در اين‌جا (مسبب) به معنى نفى آن حكم وضعى يا تكليفى‌اى است كه سبب اين ضرر مى‌شود. شيخ انصارى قدس سره اين نظر را پذيرفته‌اند. [١] ب) اين‌كه بگوييم اطلاق ضرر بر حكمى كه موجب ضرر است، از باب حقيقت ادعاييه باشد؛ همان‌گونه كه در تمام مجازات اين چنين است.

ج) اين‌كه بگوييم اطلاق ضرر بر حكمى كه موجب ضرر است، از باب اطلاق حقيقى است بدون نياز به ادعا، كه محقّق نايينى قدس سره اين نظر را پذيرفته‌اند. [٢] احتمال دوم: معناى حديث نفى ضرر، همانند مواردى است كه براى نفى حكم، موضوع را نفى مى‌كنند. بنابراين نفى ضرر، كنايه از نفى احكام ضررى در شريعت است. اين قول را محقّق خراسانى قدس سره‌

[١]. رسائل فقهية (شيخ انصارى)، ص ١١٤: «... الثالث: أن يراد به نفى الحكم الشرعى الذى هو ضرر على العباد ...».

[٢]. رسالة فى قاعدة نفى الضرر (خوانسارى)، ص ٢٠٨: «... وبالجملة نفس ورود القضيّة فى مقام التّشريع وإنشاء نفى الضّرر، حقيقة تقتضى أن يكون المنفى هو الحكم الضّررى، لا أنّه استعمل الضّرر و أريد منه الحكم الّذى هو سببه».