شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٥ - آثار مثبت گرسنگى و سكوت

‌‌‌بنابراين انسان نه آن قدر گرسنگى بكشد كه از رنج آن نتواند كار كند و نه آن قدر پرخورى كند كه مانع فعاليت‌هاى او گردد و به تعبير حضرت علاّمه طباطبايى(قدس سره)منظور از جوع در اين گونه روايات، سبك بودن شكم ـ در مقابل پرخورى ـ است نه اينكه مقصود گرسنگى باشد. خوردن غذاهاى مطبوع نه تنها مضرّ نيست، بلكه براى سلامتى بدن مفيد و لازم است؛ ولى رعايت اعتدال نيز لازم است.

‌‌‌(راجع به جوع و تحمل گرسنگى، در كتب اخلاقى مطالب زيادى مطرح شده كه بزرگان بر اثر آن به كمالات والايى دست يافتند، و ما براى رعايت اختصار، به همين اندازه بسنده مى‌كنيم).

‌‌‌اينكه پيامبر اسلام از آثار جوع و سكوت، سؤال‌مى‌كنند و پاسخ مى‌شنوند، بدين معنى نيست كه حضرت نمى‌دانستند و يا معاذاللّه، بدان عمل نمى‌كردند، بلكه براى پند گرفتن ديگران و نيز براى‌اين بودكه‌اين دريافت‌ها ارمغانى براى خاكيان و اهل زمين باشد.

آثار مثبت گرسنگى و سكوت

الف: اوّلين اثر و ميراث گران‌بهاى گرسنگى و سكوت حكمت است؛ يعنى راه‌يابى انسان به حقايق و واقعيّت‌هاى نايافته و درك واضح و آشكار آنها.

‌‌‌انسان با تجربه‌هاى محدود خويش نيز مى‌تواند درك كند كه چقدر اين دو امر در فراگيرى حقايق مؤثّر مى‌باشند، چنانكه در اواخر ماه رمضان، انسان احساس مى‌كند روح او آماده پرواز است و طراوت و شادابى و لذّت‌هاى معنوى همه وجود او را فراگرفته است. بنابراين به بدن به قدرى بايد رسيدگى نمود كه در خدمت پرواز روح باشد، نه اينكه مانع و مزاحم طيران و عروج روح و توجّه آن به معنويّات و عالم ملكوت گردد.

‌‌‌عقل آدمى كه از قواى روحى وى به شمار مى‌آيد، با سبك بودن شكم مى‌تواند فعاليّت كرده و به درك حقايق نايل شود.

ب: دومين اثر ارزشمند گرسنگى و سكوت، حفظ قلب از وسوسه‌هاى شيطانى است. مؤمنان