شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٦ - ب ـ ويژگى هاى حيات پايدار
الهى را انجام مىدهد زيرا در مورد كارهاى دنيايى نيز اگر انسان مطمئن باشد كه كارهايش نتيجه خوبى خواهد داشت، مشكلات را تحمّل خواهد كرد. پس اولين قدم اين است كه سعى كنيم، موقعيّت زندگى دنيا و آخرت را بشناسيم و تلاش كنيم سختىهاى عبادت و بندگى خدا آسان گردد، پى به ماهيت دنيا ببريم و اينكه در مقابل آن آخرت چه ارزشى دارد؟ و نفع هر يك را بشناسيم و هر كدام را كه نفعش بيشتر است انتخاب كرده، براى رسيدن به آن تلاش كنيم؛ در نتيجه دنيا در نظرمان پست و حقير و آخرت بزرگ مىآيد.جمله «اَمّا الْحَيوةُ الْباقِيَةُ فَهِىَ الَّتى يَعْمَلُ [صا حِبُها] لِنَفْسِه» ناظر به اين است كه انسان خويشتن را از همه كس و از همه چيز بيشتر دوست مىدارد و محبوبترين چيز نزد انسان، نفس اوست و ساير دوستىها با همين ملاك انجام مىگيرد: اگر كسى را دوست مىدارد، براى اين است كه از همنشينى با او لذت مىبرد. پس در واقع انسان اصالتاً خودش را دوست مىدارد و بالتبع اين دوستى به ساير افراد و اشياء نيز تعلّق مىگيرد.ما با اينكه خودمان را دوست مىداريم، امّا در اين فكر نيستيم كه مصلحت و خير ما در چيست. شما اگر كسى را دوست داشته باشيد، آنچه به نفع و صلاح اوست برايش تأمين مىكنيد و ضرر را از سر راهش بر مىداريد، حال براى نفس خود كه از هرچيزى براى شما محبوبتر است چه مىكنيد؟ چرا به فكر نفع و ضرر خود نيستى! سعى كن نفع خود را بشناسى تا آن را كسب كنى و از آنچه به ضررت هست اجتناب كن. اگر انسان بر اين انديشه باشد كه نفع و ضرر واقعى خود را تشخيص داده، براى جلب منافع و مصالح خويش تلاش كند، به اينجا خواهد رسيد كه: «تَهُونُ عَلَيْهِ الدُّنْيا» دنيا در نظر او خوار مىشود، زيرا در مىيابد كه ارزشهاى آخرت بهتر و بادوامتر است:«وَالاْخِرَةٌ خَيْرٌ وَابْقى»[١] درنتيجه دنيا درنظراو كوچك مىگردد.اميرالمؤمنين(عليه السلام) در نهجالبلاغه مىفرمايد: «كانَ لى فيما مَضى اَخٌ فىِ اللّهِ وَ كانَ يُعَظِّمُهُ فى عَيْنى صِغَرُ الدُّنْيا فى عَيْنِه»[٢]در روزگار گذشته دوستى داشتم كه بر اساس ارزشهاى الهى با او برادر بودم
[١] الاعلى/١٧.٢. نهجالبلاغه (فيضالاسلام)، ص ١٢٢٥، حكمت ٢٨١.