شرح حديث معراج - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٦ - توكّل در روايات معصومين

«فَمَنْ يَقْطَعُها دُونى؟» بنابراين چه كسى جز من مى‌تواند آرزوها را قطع كند؟!

«أفَلا يَخْشى الْمُؤَمِّلُونَ أَنْ يُؤَمِّلُوا غَيْرى، فَلَو أَنَّ اَهْلَ سَماواتى وَ اَهْلَ أَرْضى أَمَّلوُا جَميعاً ثُمَّ أَعْطَيْتُ كُلَّ واحِد مِنْهُمْ مِثْلَ ما أَمَّلَ الْجَميعُ ما انْتَقَصَ مِنْ مُلْكى مِثْلَ عُضْوِ ذَرَّة وَ كَيْفَ يَنْقُصُ مُلْكٌ أَنَا قَيِّمُهُ»

آيا آنان كه به غير من اميد دارند، نمى‌ترسند (از عذاب يا قطع كردن آرزوهايشان يا ازمقام قرب و يا از اينكه نعمتهاى خود را از آنان قطع كنم؟) اگر همه اهل آسمانها و زمينمبه من اميد بندند و به هر يك از آنها به اندازه اميدوارى همه آنان بدهم، به قدر عضو مورچه‌اى از ملك و فرمانروايى من كاسته نمى‌شود و چگونه كاسته شود از ملكى كه من قيّم آن هستم؟

‌‌‌خداوند مى‌فرمايد: اگر آنچه را همه انسانها مى‌خواهند و به عقلشان راه يافته است، به يك نفر عطا كنم سر سوزنى از مُلك و دارايى من كاسته نمى‌شود و مسلّماً اين همه عطا و بخشش براى خداوند دشوار نيست و او همه آنها را با يك اراده به وجود مى‌آورد:

«اِنَّما أَمْرُهُ اذا اَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ»[١]

امر و فرمان خدا چنان است كه اگر خلقت چيزى را اراده كند، به محض اينكه به او بگويد موجود باش بلافاصله موجود مى‌گردد.

«فَيابُؤْساً لِلْقانِطينَ مِنْ رَحْمَتى وَ يابُؤْساً لِمَنْ عَصانى وَ لَمْ يُراقِبْنى»[٢]

بدا به حال آنان كه از رحمتم نااميدند و بدا به حال كسانى كه نافرمانى كردند و از من پروا نداشتند.

‌‌‌(خدايى كه داراى چنين ملك و عظمتى است، چطور بندگان او به خود جرأت مى‌دهند نافرمانى كنند). اين روايت از جمله رواياتى است كه در مقام نكوهش از تكيه كردن و اميد بستن به ديگران وارد شده و اينكه اين خصيصه با «روح توحيد» سازگار نيست.

‌‌‌از طرف ديگر، امروزه «اعتماد به نفس» مورد توجه قرار گرفته است و در روان‌شناسى به