روزه‌دار به تجربه دريافته‌اند كه به جمع حواس و حفظ قلب موفّق‌ترند و افرادى كه خويشتن را به پرخورى عادت داده‌اند نيز بخوبى مى‌دانند، كمتر مى‌توانند عنان قلب را در دست خويش گرفته و از پراكندگى حواس و افكار و خيالات واهى محفوظ بمانند.

ج: سومين اثر گرسنگى و سكوت، تقرب به خداست. تقرب به خدا، كمال واقعى و بزرگ‌ترين هدف و آرمان مؤمنان و پارسايان است. براى رسيدن به اين هدف متعالى و مهم، بايد دل از هواهاى نفسانى و گرايش‌هاى پوچ مادى و دنيوى پاك گردد و اين ميسور نيست، جز با تقويت اراده و رشد قدرت تصميم‌گيرى در جهت شكل‌گيرى هويت الهى و معنوى انسان. در اين راستا شكى نيست كه روزه، نقش مهم و ارزنده‌اى در تقويت اراده و جهت دهى آن به سمت تقرب به خدا دارد.

د: چهارمين اثر دو امر ياد شده، اندوه دائم مى‌باشد. در روايات فراوانى از حزن و نيز افراد محزون تعريف و تمجيد شده است و اين سخن بدان معنا نيست كه انسان پيوسته عبوس و خشن باشد، بلكه منظور تحصيل حالتى است در برابر سرمستى و نشاط و شادى بى‌مورد و بى‌حد كه از صفات منحطِّ حيوانى است. فرد ساكت و گرسنه هرگز شاديهاى كاذب، و تفريحهاى حاكى از بى‌خبرى و خنده‌هاى مستانه ندارد و رفتار او با متانت و آرامش همراه است. البته ممكن است حزن در امور مادّى و عقب ماندن از دنياداران، در مسابقه ثروت اندوزى، رخ دهد كه به هيچ وجه ممدوح نيست، بلكه حُزنى كه در برابر شادى بى‌حد و مستى غافلانه قرارگيرد، شايسته مدح و ستايش است.

‌‌‌اينكه انذار و ترسانيدن مردم، يكى از مهم‌ترين وظايف رسولان الهى به شمار آمده، بدين جهت است كه آدميان از عمر خويش استفاده شايسته برند و اعمال و رفتار خويش را كنترل كنند و از امكانات و نيروهاى خدادادى به نحو مطلوب بهره گيرند. مؤمن از اينكه مقدارى از عمرش صرف امور ارزشمند و لازم نگرديده و يا لااقل در مباحات مصروف شده محزون است؛ زيرا از سرمايه‌اش كاسته شده و سودى در اين تجارت نصيبش نگشته است.

‌‌‌بى‌جهت نيست كه برخى بزرگان از بسيارى مباحات نيز دست مى‌شستند. وقتى مؤمن به