كلام جديد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ٦٧
جسمانى، در پى دست يابى به آرمان برتر و ماندگارتر معنوى و اخروى است. هدف آفرينش و فلسفه وجودى انسان نيز همين آرمانهاى متعالى بوده، سعادت و رستگارى حقيقى زندگى مادى و معنوى و دنيوى و اخروى اش نيز در گرو تحقق اين گرايشها و خواستههاى فطرى و درونى و ظهور و بروز اين ويژگىهاى برتر و متعالى است.
گونههاى آزادى از منظر دين: ١. آزادى تكوينى: «١» آزاد كلام جديد ٧١ ٥. آزادى معنوى:
ص : ٧١ ى تكوينى انسان در پاسخ به اين پرسش مهم است كه آيا اعتقاد به خدا كه اراده او بر همه چيز غالب و جارى است، با آزادى و اختيار انسان سازگار است يا نه؟
پاسخ اين است كه به رغم عقيده جبرى مسلكان كه انسان را در كارها مجبور مىدانند، در تفكر اسلام ناب، انسان صرف نظر از مسائل و ملاحظات بيرونى و به اقتضاى طبيعت و فطرت، آزاد آفريده شده و بر هركارى تواناست و قدرت انتخاب و انجام هر كارى را دارد.
آزادى تكوينى زير بناى دين ورزى و تكليفپذيرى است؛ زيرا اگر انسان در كارهايى كه مىخواهد انجام دهد، به لحاظ تكوينى و ذاتى آزاد نباشد و حق انتخاب و گزينش نداشته باشد و هر چه از او سر مىزند، جبرى و قهرى باشد، امر و نهى و تكليف معنا نخواهد داشت.
در نتيجه، پاداش و كيفر اخروى نيز فلسفه وجودى خويش را از دست خواهد داد.
امام على (ع) در پاسخ به كسى كه گمان مىكرد لازمه قضا و قدر الهى اين است كه قدرت انسان در كارهاى او بى اثر مىباشد، فرمود:
اگر چنين باشد، پاداش و كيفر و امر و نهى الهى عبث و ناروا خواهد بود». «٢» قرآن كريم نيز در آيات بسيار و به گونههاى مختلف بر اصل اختيار و آزادىِ تكوينىِ انسان تأكيد كرده است. از جمله مىفرمايد:
وَقُلِ الْحَقُّ مِن رَبِّكُمْ فَمَن شَاءَ فَلْيُوْمِن وَمَن شَاءَ فَلْيَكْفُرْ. (كهف: ٢٩)
بگو: اين حق است از سوى پروردگارتان. هر كس مىخواهد ايمان بياورد و هركس مىخواهد، كافر شود.