مجموعه آثار ط-صدرا

جلد بیست و یکم

اسلام و نیازهای زمان (1 و 2)

فهرست مطالب

مقدمه اسلام و مقتضیات زمان

اسلام و نیازهای زمان / جلد اول

علت تغییر مقتضیات زمانها

مقصود از « امانت »

تفاوت زندگی اجتماعی انسان با حیوانات اجتماعی

دو نوع تغییر در زمان

تفاوت اساسی انسان و حیوانات اجتماعی

امکان سقوط و انحراف برای انسان

مقیاس تشخیص تغییرات خوب از بد

علم آزاد و علم اسیر

نظریه مدینه فاضله افلاطون

جامعه در حال رشد

مَثَل رشد و تکامل امت اسلام

سرعت رشد مسلمین

اشتباه گوستاو لوبون

سیاست اروپایی

افراط و تفریطها

روشنفکریهای افراطی خلیفه دوم

افراطکاری یا جهالت

سخن علی علیه السلام

تفریطکاری یا جمود

راه میانه

مثال دیگر حرمت گوشت خوک

مثال دیگر زبان عربی، زبان اعمال مذهبی در اسلام

عقل و راه اعتدال

مثال دیگر برای جهالت قیاس ابوحنیفه

مخالفت ائمه اطهار علیهم السلام با قیاس

احکام و قوانین عقل

معتزله و اشاعره

تاریخچه خوارج

خوارج از نظر علی علیه السلام

عوامل تصفیه تفکر اسلامی

آلودگیهای فکری در دنیای اسلام

دستگاههای تصفیه فکر اسلامی

اسلام، یگانه دین بدون تحریف

قرآن و عقل

اخباریگری

نمونه هایی از جعل حدیث

مبارزه مجتهدان با اخباریان

برخورد اخباریان با قرآن

سخن آیت اللَّه بروجردی

مشروطیت

موافقان و مخالفان مشروطیت

تعریف مشروطیت

منطق موافقان

شئون پیامبر صلی الله علیه و آله رسالت، قضاوت، حکومت

انتقال این سه مقام به امام

سخن آیت اللَّه بروجردی

1 مقتضیات زمان

مفهوم « مقتضیات زمان »

پدیده های زمان دوگونه اند

امکان انحراف در بشر

مفهوم درست « مقتضیات زمان »

حاجتهای ثابت و حاجتهای متغیر

2 مقتضیات زمان

نگاه فلسفی به مسئله

ثبات روح انسان

قوانین عالم ثابت است

نگاه اجتماعی

تغییرات زمان در تاریخ اسلام

نعمتی که شیعیان از آن برخوردارند

مثال اول برای تغییر اقتضای زمان

مثال دوم

اجتهاد و تفقّه در دین

سخن اقبال و سخن ابن سینا درباره اجتهاد

تعبیر قرآن

یک مثال

مثال دیگر

سخن مرحوم فیض کاشانی

قاعده ملازمه

معنی تعبّد

قانون اهم و مهم

مسئله تشریح

شکلهای مختلف دستورهای دین

علی علیه السلام شخصیت همیشه تابان

چهره های منسوخ نشدنی

سخن ادوارد براون

سخن جبران خلیل جبران درباره علی علیه السلام

نسبیت آداب

مسئله نسبیت اخلاق

فرق اخلاق و آداب

آداب مربوط به هنرها و صنعتهاست

عبادت و پرستش، نیاز ثابت انسان

حکایتی از دوره نوجوانی

دو قسم آداب و رسوم

معنی پرستش

عبادت، سرلوحه تعلیمات اسلامی

نظریه نسبیت عدالت

معنی نسبیت

تعریف عدالت

پاسخ به یک شبهه

معنی دیگر عدالت

ردّ نظریه نسبیت عدالت

مسئله حق و تکلیف

یک مثال

حقوق فرد و اجتماع

اجتماع یک امر حقیقی است

نظر علامه طباطبایی

یک شاهد از قرآن

حقوق، تنها با مکتب الهی قابل توجیه است

بررسی نظریه نسبیت اخلاق

مسئله حسن و قبح عقلی

فکر سقراطی

اخلاق یعنی ورزش و تقویت قوای روحی

مسئله نسخ و خاتمیت

فلسفه خاتمیت

خاتمیت از نظر آوردن معارف الهی

خاتمیت از نظر آوردن قوانین

خاتمیت به درجه تمدن مربوط نیست

خاتمیت

تحریف شریعت پیشین، یکی از علل نسخ

خاتمیت از نظر اصلاح دین سابق

خرافه ای در مسئله احیای دین

سرایت این خرافه به شیعه

وجدان و مسئله نسبیت اخلاق

آیا حسن و قبح یک امر نسبی است؟

تعبیر قرآن از وجدان

وجدان در حدیث

آیا وجدان تغییر می کند؟

حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله درباره امر به معروف و نهی از منکر

خوبها و بدها دو قسم اند

جبر زمان و مسئله عدالت

مفهوم درست جبر زمان

مفهوم غلط جبر زمان و رد آن

چند حکایت

فرضیه فروید

نظر راسل

سوسیالیسم تخیلی

طرح اشکال و پاسخ اجمالی

آیا زمان معصوم است؟

تعبیر اقبال از اجتهاد

قوانین اسلامی از نوع قضایای حقیقیه است

باب تزاحم، حلّال بسیاری از مشکلات

تزاحم مصلحت فرد با مصلحت اجتماع

تشریح میت مسلمان

لزوم شناخت شرایط زمان توسط مجتهدین

فلسفه احکام

مقام عقل در استنباط احکام اسلامی

« عقل » یکی از مبادی استنباط احکام

تقسیم بندی قوانین اسلامی

یک مثال

آیا مفهوم قضایا تغییر می کند؟

مثال دیگر

طلاق قضایی

اختیارات وسیع حاکم شرعی

آیا اجتهاد نسبی است؟

آیا واقعیت واحد وجود ندارد؟

مخطّئه و مصوّبه

نیازهای ثابت و نیازهای متغیر

قوانین کنترل کننده

جبر تاریخ از دو دیدگاه

آیا ایدئولوژی هم کهنه می شود؟

نظر مارکسیسم

نظر راسل

برخی قوانین اسلام، مداری است نه مرحله ای

نیروی محرّک تاریخ چیست؟

ترکیب جامعه انسانی چگونه ترکیبی است؟

نظر ابن خلدون

نظر جرجی زیدان

دو نمونه تاریخی

سخن علی الوردی

1 نظریه جبر اقتصادی تاریخ و بررسی آن

شوخی طلبه ها

تفاوت نهضتهای پیامبران و سایر نهضتها

آیا جنگهای فکری و عقیدتی جنگهای طبقاتی است؟

مسئله « تبلیغ » در مارکسیسم

2 نظریه جبر اقتصادی تاریخ و بررسی آن

دو تفسیر از زیربنا بودن اقتصاد

آیا در انسان فقط غریزه تلاش برای معاش اصیل است؟

آیا وجدان فکری بشر مستقل است یا تابع؟

تأثیر متقابل غرایز انسان در یکدیگر

جامعه و تاریخ از نظر قرآن

آیا قرآن برای جامعه بشری شخصیت قائل است؟

سخن علامه طباطبایی ( ره )

آیات قرآن در این زمینه

فکر انسان انعکاس محیط نیست

تاریخ صرفاً جنگ طبقاتی نیست

آیا اخلاق، مطلق است یا نسبی؟

معیار اخلاق چیست؟

نظر کانت

نظر راسل

نظریه دیگر

فرق میان « اخلاق » و « آداب »

سخن ویل دورانت

تک سخنرانی ها

اسلام و نیازهای جهان امروز

اصل نیاز

سخن پیامبر صلی الله علیه و آله

نیاز بشر امروز

نفاق، بزرگترین پدیده عصر ما

ایمان، پایه همه مقدسات

ریشه رویگردانی از دین در اعصار اخیر

اشتباهات کلیسا

تأثیر اسلام در تمدن اروپا

شواهدی بر موضوعات سه گانه

1 ارزش دادن به شخصیت انسانی

2 حق عقل در حریم دین

3 احترام به عمل و سخت کوشی

نیازهای بشر امروز از نظر اقبال لاهوری

سه رکن قانون احتیاج

قوانین اسلام در مقایسه با توسعه و تحول دنیای جدید ( پانزده گفتار )

سه طبقه اجتماعی

راز تحول تاریخ انسان

منطق مبتنی بر اصل تغییر

منطق دوم قانون زندگی بشر متغیر است

ثبات اخلاق

مسئله عصمت زمان

وظیفه ما

اصالت عقل در اسلام

عدم توجه اسلام به شکلهای زندگی و توجه به روح زندگی

داستان آقاشیخ علی زاهد

فهرستها

فهرست آیات قرآن کریم

فهرست احادیث

فهرست اشعار عربی

فهرست اشعار فارسی

فهرست اسامی اشخاص

فهرست اسامی کتب، مقالات، نشریات

مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧

مجموعه آثار ٢١ (اسلام و نیازهای زمان، بخشی از پانزده گفتار)

تألیف

استاد شهید مرتضی مطهری

تاریخ ثبت : ١٣٩١/١٠/٢٦

ناشر : صدرا

سال نشر : ١٣٨٩

شماره دیویی : ٢٩٧/٤٨

شابک : ٩٧٨-٩٦٤-٥٦٠٠-٢٦-٨

شماره مدرک ملی : ٦٨-٢٨٩٠م