روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٧ - مقدمه

جایی که مایه وحدت است صدمه بزنند و به عمال داخلی خود خط می دهند و افراد ناآگاه ساده لوح را بفریبند که بگویند نظر امام با آیت الله منتظری بود تا از این رهگذر به اختلاف دامن بزنند. ملت ما همه می دانند که آیت الله منتظری پرتوان ترین بازوی این انقلاب بعد از امام امت است. وی همچنین افزود: «دشمنان هم این را می دانند و برای اینکه این امید را در دل مردم ضعیف بکنند و دل مردم را خالی کنند این خط را رادیو اسرائیل می دهد که شیاطین داخلی بدانند چگونه خرابکاری بکنند و به جای آنکه سراغ وحدت و انسجام بروند سراغ این تفرقه ها بروند که یکی بگوید منظور امام این بوده و دیگری بگوید این نبوده است.»

١١. اوضاع اقتصادی عراق

برخلاف ایران که در طول جنگ درآمد اصلی خود را از محل صادرات نفت حفظ کرده بود، عراق با ازدست دادن درآمد حاصل از صادرات نفت خود در شمال خلیج فارس و نیز خط لوله عبوری از خاک سوریه، فشارهای اقتصادی بسیار سنگین تری را تجربه می کرد و به این دلیل بسیاری از ناظران سیاسی و تحلیل گران نظامی عقیده داشتند این کشور به ویژه ازنظر اقتصادی توان ادامه جنگی فرسایشی را از دست داده است. ازاین رو عراق از یک سو اقدام به توسعه صادرات نفت خود ازطریق کشورهای همسایه به ویژه ترکیه و عربستان کرد و از سوی دیگر، با حمله به کشتی های حامل نفت ایران و تلاش برای انهدام تأسیسات نفتی ایران در خلیج فارس به وسیله هواپیماهای سوپراتاندارد، تضعیف بنیه اقتصادی ایران برای ادامه جنگ را در دستور کار خود قرار داد. دراین رابطه طه یاسین رمضان که به نمایندگی از صدام حسین رئیس جمهور عراق در افتتاحیه بیستمین نمایشگاه بین المللی عراق شرکت کرده بود، گفت: «اگر بگوییم که علی رغم برخی مشکلات مالی که در سه ماهه اخیر سال ١٩٨٣ درنتیجه کاهش عایدات نفتی [حاصل از] خط لوله نفتی سوریه بروز کرده، عراق توانسته است خود را با این وضع جدید تطبیق نماید، گزاف نگفته ایم.» وی اضافه کرد: «عراق مرحله تطبیق را پشت سر گذاشته و در مرحله جبران است.» به گفته یاسین رمضان دلایل این امر، پایان احداث خط لوله نفت این کشور به ترکیه در آینده نزدیک و نیز «دریچه های جدیدی» است که ازطریق عربستان به روی عراق گشوده می شود.

علاوه براین، در محدوده زمانی کتاب حاضر، روابط بازرگانی و اقتصادی عراق به خصوص با کشورهای اروپایی گسترش قابل ملاحظه ای یافت و توافقاتی میان عراق با کشورهای مذکور درزمینه دریافت منابع مالی یا تمدید مهلت بازپرداخت اعتبارات دریافتی صورت گرفت. ازجمله اقداماتی که در این دوره درزمینه توسعه مناسبات اقتصادی عراق انجام شد می توان به این موارد اشاره کرد:

توافق بانک تازه تأسیس صادرات واردات هند و بانک مرکزی عراق درمورد تأمین اعتبارات لازم برای اتمام پروژه های ساختمانی عراق؛ دیدار سه روزه ملیکا بلانیتس نخست وزیر یوگسلاوی از عراق و گسترش روابط اقتصادی دو کشور؛ امضای موافقت نامه همکاری اقتصادی، تجاری و فنی با