به گزارش رادیو اسرائیل، «مفسران غرب تهدیدات عراق را مبنی بر هدف گیری تأسیسات نفتی ایران بسیار جدی تلقی کرده و اظهار داشتند که این مسئله باعث تشدید بحران در خاورمیانه [غرب آسیا] خواهد شد.» این رادیو افزود: «مفسران غرب همچنین گفتند که تاریخ حمله عراق به تأسیسات ایران به رویدادهای فعلی لبنان و درگیری امریکا در این منطقه بستگی دارد. درصورتی که ایالات متحده علیه سوریه به یک اقدام تلافی جویانه دست بزند، عراق نیز موقعیت را برای درهم کوبیدن تأسیسات نفتی ایران در جزیره خارک مغتنم خواهد شمرد.»[١]

از سوی دیگر، احتمال پیدایش شرایط تازه ای درزمینه گسترش جنگ در منطقه خلیج فارس، مقامات تصمیم گیرنده در ایران را بر آن داشت تا راه حل های مختلفی را مورد بررسی قرار دهند. حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی دراین باره نوشته است: «[در جلسه سران قوا] درباره جنگ، احتمال رسیدن به بستن تنگه هرمز و عواقب آن و چراغ سبز نشان دادن به شوروی برای ارعاب غرب و راه باز شدن جهت همکاری با شوروی درصورت بسته شدن تنگه هرمز بحث شد.»[٢]-[٣]

همچنین به نوشته روزنامه کیهان ناخدا اسفندیار حسینی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در بازدید اخیر خود از پایگاه هوایی - دریایی بوشهر و اسکادران های مستقر در آن به بررسی آمادگی رزمی پرسنل منطقه دوم دریایی بوشهر - خارک پرداخت[٤] در همین زمینه رادیو اسرائیل نیز امروز در گزارشی گفت: «هم زمان با تهدیدات عراق دایر بر اینکه قصد دارد تأسیسات نفتی جزیره خارک را با خاک یکسان کند، ناخدا اسفندیار حسینی فرمانده نیروی دریایی جمهوری اسلامی، طی دیداری از جزیره خارک آمادگی نظامی قوای ایران را در این جزیره مورد ارزیابی قرار داد.» این رادیو افزود: «گزارش های قبلی حاکی از آن بود که جمهوری اسلامی ایران به

[١] واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی، بولتن رادیوهای بیگانه، ١٩/٨/١٣٦٢، صص ٦ و ٧، رادیو اسرائیل، ١٨/٨/١٣٦٢.

[٢] حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی در یادداشت روز ٢١/٨/١٣٦٢ (سه روز پس از تدابیر اتخاذشده در جلسه امشب سران قوای کشور) از موافقت رهبر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران با بهبود روابط ایران و اتحاد شوروی خبر می دهد، اما در یادداشت مربوط به روز ٥/٩/١٣٦٢ می نویسد: «... پیش ازظهر، احمدآقا آمد و از تردید امام درمورد اظهار تحسین و روابط با شوروی اطلاع داد.» (ر.ک: اکبر هاشمی رفسنجانی، آرامش و چالش (کارنامه و خاطرات سال ١٣٦٢)، به اهتمام مهدی هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ سوم ١٣٨٦، صص٢٨٢ و ٢٩٦). یادداشت های حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی در روزهای بعد نیز حاکی از گفت وگو با امام خمینی دراین مورد است اما درهرحال به نظر می رسد تلاش ها برای بازسازی روابط با شوروی که در این دوره زمانی درقالب یک سیاست بازدارنده دربرابر مداخله قدرت های غربی در خلیج فارس پیگیری می شد از دستورکار خارج و در سال های بعد به ویژه درپی تغییراتی که در دوره زمامداری میخائیل گورباچف در سیاست خارجی شوروی به ظهور رسید دوباره از سر گرفته شد. در اینجا توضیح این نکته نیز لازم است که درحال حاضر تنها منبع موجود برای اطلاع از پاره ای تصمیمات جمهوری اسلامی در مقاطعی از جنگ که بنا به ملاحظات وقت اعلام عمومی نمی شد، خاطرات روزنوشت آقای هاشمی رفسنجانی است و به این دلیل، به نظر می رسد تنها شیوه قابل قبول برای ارزیابی گزارش های روزشمار دراین زمینه اعتماد به سازگاری روایاتی از این دست با روند کلی رویدادها و تحولات کشور در دوران جنگ باشد.

[٣] اکبر هاشمی رفسنجانی، آرامش و چالش (کارنامه و خاطرات سال ١٣٦٢)، به اهتمام مهدی هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ سوم، ١٣٨٦، ص٢٨٠.

[٤] روزنامه کیهان، ١٨/٨/١٣٦٢، ص٢.