تحت تأثیر قدرت هایی است که از خارج کنترل می شوند. به طور مثال درست قبل از برگزاری اجلاس اخیر اوپک اتحادیه شوروی قیمت نفت خود را کاهش داد و گفته می شود بریتانیا قصد دارد تصمیم مشابهی اتخاذ کند که دراین صورت نیجریه با مشکلات عظیمی روبه رو خواهد شد. زیرا در بازارهای جهانی، نفت نیجریه با نفت بریتانیا در دریای شمال رقابت دارد. اگر نیجریه قیمت نفت خود را کاهش دهد این اقدام در ساختمان ظریف قیمت گذاری اوپک تأثیر می گذارد. اما از سوی دیگر، سازمان اوپک کماکان موجودیت خود را حفظ کرده است. این سازمان زمانی کنترل کامل بر بازارهای نفت جهانی اعمال می کرد و اکنون در شرایط بحرانی تر توانسته تولید کمتری را بین اعضای خود تقسیم کند. از آنجا که ١٣ کشور عضو اوپک تقریباً تمامی نفت تولیدی خود را صادر می کنند و قسمت اعظم ارز آنها از درآمد نفت است، بنابراین نباید انتظار داشت بحث و مجادله بر سر تولید و قیمت نفت بین آنان درنگیرد و به طور واضح اجلاس اوپک تنها مرکزی است که چنین بحثی امکان پذیر است.»[١]

«به نظر می رسد که ایران در تصمیمش برای ادامه جنگ پابرجاست و همه محاسبات نشان می دهد جمهوری اسلامی اقتصاد، مناسبات بازرگانی، سیاست خارجی و بالاتر از همه مردمش را درقالب این اندیشه قرار داده است که جنگ ممکن است سال ها ادامه یابد.» این مطلب را یوسف ابراهیم گزارشگر وال استریت ژورنال پس از دیداری شانزده روزه از تهران «با مقام های دولتی، داوطلبان جنگی، شهروندان عادی، دیپلمات های خارجی و بازرگانی» نوشته است.

رادیو امریکا به نقل از گزارشگر وال استریت ژورنال اعلام کرد: «دیون خارجی ایران که به ١٥ میلیارد دلار می رسید، بازپرداخت شده است. میانگین صادرات نفت به ٢ میلیون بشکه در روز رسیده و انتظار می رود یک درآمد ٢٣ میلیارد دلاری را در سال جاری برای ایران فراهم آورد، معامله های پایاپای با چند کشور نیز گسترش یافته است. وابسته های نظامی در تهران می گویند جمهوری اسلامی به طورکلی توانسته است بر تحریم فروش اسلحه که توسط امریکا و اروپای غربی بر ایران تحمیل شد، چیره شود و راه های پنهانی خرید اسلحه و مهمات در اروپای غربی، اروپای شرقی و خاورمیانه [غرب آسیا] گشوده شده است. البته بهای برخی از این سلاح ها و مهمات سه برابر بیشتر از ارزش اصلی آنهاست.»

گزارش رادیو امریکا حاکی است: «محسن نوربخش رئیس بانک مرکزی ایران، که تحصیل کرده امریکاست، در مصاحبه با یوسف ابراهیم حاضر نشد بگوید که خریدهای تسلیحاتی چقدر برای ایران تمام می شود، اما گفت که هزینه های جنگی ٣٠ درصد بودجه

[١] همان، صص ٢٣ و ٢٤، رادیو بی بی سی، ١٨/٩/١٣٦٢.