روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٤٦ - مقدمه

است: «درباره پذیرش آتش بس در خلیج فارس، این گونه که می گویند سازمان ملل می خواهد قطعنامه بدهد، بحث شد. نظر همه ما این بود که ارجح است بپذیریم.» هم زمان سعید رجایی خراسانی نماینده دائم ایران در سازمان ملل، درباره طرح قطعنامه پیشنهادی اعلام کرد که «هنوز منتظر است دستورات لازم از تهران به وی برسد، اما قطعنامه کشورهای غربی به صورتی که هم اکنون مطرح است ازطرف ایران غیرقابل قبول می باشد، مگر آنکه تغییرات فاحشی در این قطعنامه داده شود و مفادی به آن افزوده گردد.» خبرگزاری فرانسه هفتم آبان به نقل از منابع رسمی سازمان ملل گزارش داد ایران «طرحی مخالف با طرح غرب مبنی بر خارج نگاه داشتن منطقه دریایی خلیج فارس از جنگ ایران و عراق به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرد.» این گزارش همچنین حاکی از آن بود که طرح پیشنهادی ایران «به منظور تضمین کشتیرانی آزاد در آب های بین المللی تنها دو طرف درگیر در جنگ را به خودداری از هرگونه عملی که منجر به به خطرافتادن صلح و امنیت در منطقه خلیج فارس بشود دعوت کرده و هیچ اشاره ای به ناظران بین المللی ندارد.» بنا به این گزارش، درپی ارائه طرح پیشنهادی ایران «اختلافات شدیدی میان اعضای شورای امنیت بروز کرد. بعضی، پیشنهادات ایران را غیرقابل قبول [دانسته] و بعضی دیگر برعکس معتقدند که این پیشنهادات یک تغییر موضع حقیقی ایران است و خواستار بررسی عمیق آن شدند.»

باوجوداین شورای امنیت سازمان ملل در نشست روز نهم آبان، قطعنامه شماره ٥٤٠ درباره آتش بس در جنگ ایران و عراق و تضمین امنیت کشتیرانی در خلیج فارس را با ١٢ رأی موافق، ٣ رأی ممتنع و بدون رأی مخالف به تصویب رساند. در اولین واکنش به صدور این قطعنامه نماینده ایران در سازمان ملل اعلام کرد شورای امنیت آخرین فرصت خود را برای پایان دادن به جنگ از دست داد. ساعاتی بعد خبرنگار بی بی سی در گزارشی از سازمان ملل این گونه اظهارنظر کرد: «چنین به نظر می رسد که چشم انداز پایان دادن به این جنگ سه ساله از راه مذاکره قطعاً رو به تیرگی گذاشته است.» وی با اشاره به واکنش نماینده ایران نتیجه گرفت «ایران با این حرکت به موضع پیشین خود بازگشته است. اگرچه هفته پیش مایل به مذاکره به نظر می رسید. ایران به کمک پاکستان قطعنامه ای به شورا تسلیم کرده بود که با قطعنامه ای که درنهایت به تصویب شورا رسید چندان تفاوتی نداشت، بجز آنکه خواستار آتش بس در خلیج فارس نبود، زیرا ایران چنین شرطی را بیش از حد، مناسب حال عراق می داند.»

درپی صدور قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل، عراق در بیانیه مشروحی ضمن استقبال از قطعنامه جدید عملی کردن مفاد قطعنامه ازجمله درمورد آزادی کشتیرانی در خلیج فارس را موکول به پذیرش ایران ساخت. عراق تصریح کرد موافقت این کشور با قطعنامه اخیر بر مبنای کلیت آن است که مفهوم آن عدم توقف خصومت ها در حمله به هدف های غیرنظامی (طبق خواست ایران) بود.