سمعانى مى‌نويسد: «برقى؛ (به فتح با و را، و حرف قاف در مرتبه سوم) نسبتى است به «برق» كه خاندانى بزرگ از مردم خوارزم بودند، به بخارا كوچ كردند، و در آنجا اقامت گزيدند. كلمه برق معرب بره فارسى است، زيرا جد اين قوم گوسفنددار بوده است.

ابو الحسن بن ماكولا گويد: ابو عبد اللّه بن ابى بكر برقى- نوه ابو عبد اللّه محمد برقى- مرا گفت: جد ما امام ابو عبد اللّه محمد بن احمد بن يوسف بن اسماعيل بن شاه خوارزمى برقى است، كه به عراق سفر كرد، و به حج رفت. و پس از بازگشت در بخارا ساكن شد. وى يكى از اديبان و سخنوران شيوا سخن بود، و دو پسر داشت؛ يكى فقيه هوشيار ابو بكر احمد، و ديگرى فقيه عارف ابو حفص عمر، كه هر دو زاهد و دانشمند و شاعر بودند ...

ابو بكر احمد بن محمد در ادبيات و تصوف و كلام از نام‌آوران پيشين بود، و كراماتى از وى مشهور است. وى اشعار نيك و ابتكارى فراوان دارد. ابن ماكولا گويد: «من ديوان شعر او را ديده‌ام كه بيشتر آنها به خط شاگردش ابن سيناى فيلسوف است» [١] در كتاب الاكمال ابن ماكولا (ج ١، ص ٤٨٣) عبارتى نقل شده كه با اندكى اختلاف به سخن سمعانى شبيه است، و در حاشيه همين صفحه افزوده شده كه: فرزند اين ابو بكر به سرپرستى قضاى بخارا برگزيده شد، سپس رئيس بخارا و شيخ آنجا و پيشواى مردمش گرديد. او اهل دانش و فضل بود، و «شرف الرؤساء» لقب يافت.

ترجمه مقدمه رساله نيروزيه‌

ابو على، حسين بن عبد اللّه بن سينا- كه خدايش ببخشاياد- گويد: اين رساله‌اى است پر فايده در معانى حروف هجائيه (- حروف مقطعه) كه در آغاز برخى از سوره‌هاى قرآن جاى گرفته است.

همت هر كس انگيزه‌اى مى‌شود كه براى بزرگداشت آيين نوروزى مولانا الشيخ الامير السيد ابى بكر محمد بن عبد الرحيم- كه خداى ارجمنديش را پايدار بداراد- به اندازه توانايى خويش تحفه‌اى به پيشگاه وى ارمغان برد. من نيز آرزومند شدم كه در شمار يكى از هديه‌دهندگان اين روز جاى گيرم، و با گروهى بيشمار در اين راه همگام شوم.

اما روزگارم چنان بود كه مرا از دست يافتن به تحفه‌اى مادى- كه شايسته گنجينه گرانبهاى وى بوده باشد- باز مى‌داشت. بنا بر اين دانش را برترين هديه دلپسند و ارجمندترين تحفه سزاوار تقديم دانستم، به خصوص «حكمت الهى» كه در خور دانشورى پيرو آيين بوده باشد، و بتواند از رازى پرده برگيرد كه در شمار پيچيده‌ترين رازهاى حكمت و آيين است. و از غرض پنهانى حروفى خبر دهد كه در آغاز برخى از سوره‌هاى قرآن آمده است.

آنگاه در اين زمينه رساله‌اى نگاشتم، و به آيين هديه نوروزى تقديم وى داشتم؛ زيرا دانش بهترين هديه‌

[١] . الانساب سمعانى، چاپ حيدرآباد، ١٩٦٣ م، ج ٢، ص ١٧٢- ١٧٣