عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١ - كلام در قسمت و احكام آن

ترجمه:

الف: اگر يكى از دو شريك خواهان قسمت باشد بشرطى كه قسمت ضررى نبوده و مشتمل بر ردّ نيز نباشد ديگرى را بر پذيرفتن آن اجبار مى‌كنند.

و در صورتى كه قسمت متضمّن ردّ باشد هيچ يك از شريكين را در صورت امتناع بر آن اجبار نمى‌كنند. و نيز در صورتى كه قسمت مشتمل بر ضرر باشد ممتنع را بر آن وادار نمى‌نمايند.

مثال اشيائى كه قسمت نمودن آنها ضررى باشد همچون:

عين مشتركى كه از جنس جواهر بوده يا دكان كوچكى باشد كه در قسمتش ضرر متوجّه هردو يا يكى از آندو مى‌گردد و نيز مانند شمشيرى كه بين دو نفر مشترك و مشاع بوده و تقسيمش ضرر به آنها وارد مى‌كند.

تفريع‌

بنابراين اگر يكى از دو شريك خواهان مهاياة [١] باشد اجابتش بر ديگرى جائز است نه واجب.

ب: وقتى سهام شركاء با هم مساوى بود و جملگى اتّفاق كردند كه هريك سهمى از آن را بردارند چنين قسمتى لازم بوده و بهم زدنش جائز نيست.

ولى اگر شركاء در انتخاب سهام با هم توافق نكردند بايد بكمك قرعه سهامشان را معيّن نمود.

ج: اگر بعد از اتمام قسمت معلوم شد كه در آن اشتباه و غلط واقع شده قسمت باطل است.

د: اگر يكى از دو شريك ادّعاء نمود كه در قسمت غلط واقع شده و ديگرى آن را انكار كرد در صورتى كه مدّعى غلط بيّنه نداشته باشد منكر بايد قسم بخورد و منازعه بنفع او تمام مى‌شود.

[١] مهاياه عبارت است از تقسيم نمودن منافع عين اعم از آنكه اين تقسيم به اعتبار اجزاء بوده يا بملاحظه زمان باشد.