عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩١ - مسائل فقهى مسئله اول

ترجمه:

مسائل فقهى مسئله اوّل‌

فروش ميوه به ميوه ديگر كه هم جنس آن محسوب مى‌شود تا مادامى كه روى درخت بوده و آن را جدا نكرده‌اند جايز نيستت اعم از آنكه مبيع خرما بوده يا غير آن باشد.

و اين نوع معامله را در خرما (يعنى معامله رطب به رطب يا رطب به تمر) اصطلاحا مزابنه‌ [١] مى‌نامند.

و نيز فروش سنبل و خوشه گندم و جو در مقابل حبّه‌اى از همان سنبل يا از غير آن كه جنسا با آن متحد است جايز نمى‌باشد.

اين معامله را اصطلاحا محاقله‌ [٢] مى‌خوانند.

ناگفته نماند:

حرمت بيع نخل به نخل قبل از چيدن مسلّم است مگر عريه كه مى‌توان آن را بعد از تخمين با خرماهاى درخت ديگر معامله نمود. [٣]

[١] كلمه « مزابنه » از باب مفاعله و مشتق از « زبن » به معناى دفع است و وجه تسميه معامله مذكور به اين نام آن است كه بناء اين بيع بر تخمين و تقريب است و اين معنا مستلزم غبن و گول زدن بوده از اين‌رو مغبون همّ و قصدش اين است كه غبن را از خود دفع كند در حالى كه غابن خلاف آنرا اراده دارد پس با يكديگر در مقام مدافعه مى‌باشند.

[٢] محاقله مشتق از « حقل » جمع « حقله » است و حقله زمينى است كه در آن زراعت مى‌كنند و وجه تسميه اين معامله به اسم مذكور آن است كه متعلق آن زراعت كردن از حقله و زمين ياد شده مى‌باشد و از باب علاقه حال و محل نام محل را به حال اطلاق كرده‌اند.

[٣] مقصود از « عريّه » درخت خرمائى است كه بخواهند خرماهاى آن را از صاحبش بخرند.