بوده است مطالعه کرده‌اند، در بین این عشائر رفته‌اند با آنها صحبت کرده‌اند، روحیات آنها را مطالعه کرده‌اند که ببینند که اینها هر کدام را به چه جور مى‌شود مهار کرد. اینها چیزهائى بوده است و بیشتر از اینها که اینها مطالعه کرده‌اند و شرق را تماماً مطالعه کرده‌اند که باید چه جور این شرق را چاپید و چه قدرت‌هائى مى‌تواند جلوى این چاپیدن را بگیرد و چه جور باید این قدرت را مهار کنند که نتوانند. تبلیغات دامنه دار غربى‌ها برضد روحانیت، این دژ مستحکم اسلام از چیزهائى که آنها، قدرتى که آنها فهمیدند که مى‌شود این قدرت از سایر قدرتها بیشتر جلو چپاولگرى و سلطه آنها را بگیرد، قدرت اسلام بود در این ممالک اسلامى و عقیده اسلامى، با اصل اسلام شروع کردند مخالفت کردن و مبلغین آنها به طور وسیع با همه دین‌ها و در این ممالک اسلامى با خصوص اسلام مخالفت کردند و مى‌خواستند که اسلام را غیر از آنى که هست به مردم نمایش بدهند و خود این مردمى که در اینجاها زندگى مى‌کنند و عقائد اسلامى دارند، اینها را از اسلام منحرف کنند و اسلام را پیش آنها کوچک کنند و بد نمایش بدهند و مع‌الاسف از تفاله آنهائى که این مسائل را چشم بسته قبول کرده‌اند حالا هم موجود است. الان هم اشخاصى پیدا مى‌شود که از همان‌ها ارتزاق فکرى کرده‌اند بدون اینکه اصلاً از اسلام اطلاعى داشته باشند و احکام اسلام را، حکومت اسلامى را، رژیم اسلامى رااصلاً بدانند چیست. همین که غربى راجع به اسلام بدبین هستند و تبلیغات کرده‌اند، اینها هم براى اینکه بگویند ما روشنفکر هستیم، دنبال آنها رفتند و از اصل اسلام انتقاد کرده‌اند. الان هم شما در همین قشرهائى که به اسم روشنفکر هستند، اشخاصى را مى‌بیند، نه همه، در اینها اشخاص متفکر خوب زیاد است اما باز شما در بین اینها اشخاصى را مى‌بینید که این اشخاص در همین جمهورى اسلامى، اسلامى‌اش را نمى‌خواستند، مى‌گقتند جمهورى باشد، جمهورى دموکراتیک باشد. این دنباله آن تزریقات بود که آنها کردند، تبلیغاتى بود که خارجى‌ها کردند و اینها گوش و چشم بسته بدون اطلاع از اسلام تسلیم آنها شدند و غربزده شدند. یکى از قدرتهائى که آنها باز احراز کردند که باید شکسته بشود، قدرت روحانیت بود که اینها با تجربه و با عینیت در جاهاى مختلف دیدند که قدرت روحانیت مى‌تواند جلوگیرى کند از مفاسدى که آنها مى‌خواهند ایجاد کنند، از انتفاعاتى که آنها مى‌خواهند از ما ببرند و ما را عقب نگه دارند اینها مى‌توانند یک چنین کارى بکنند. قضیه تنباکو در زمان مرحوم میرزا به اینها فهماند که با یک قتواى یک آقائى که در یک ده در عراق سکونت دارد یک امپراطورى را شکست داد و سلطان وقت هم با همه کوششى که کرد براى اینکه حفظ کند آن قرارداد را نتوانست حفظ بکند و مردم ایران قیام کردند و شکستند آن پیمانى که آنها داشتند. این یک تجربه‌اى شد براى آنها که ببینند که یک آقائى در یک ده وقتى یک کلمه مى‌نویسد که امروز استعمال تنباکو در حکم محاربه با امام زمان است و این موجش مى‌آید همه ایران را فرا مى‌گیرد به طورى که شاه مستبد با آن قدرت را مى‌کوبد، قلم این آقا مى‌کوبد آن سرنیزه‌هاى آن روز را. اینها فهمیدند که باید این قدرت را بگیرند، تا این قدرت زنده است نمى‌گذارد که اینها هر کارى دلشان مى‌خواهد بکنند و دولت‌ها عنان‌