دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٨٦ - مبحث دوم نشانه هاى جرح راوى

عدالت راوى به قول يك نفر گفته است:

اختلفوا فى أنّه هل يثبت الجرح والتعديل بقول واحد أو لا بد من اثنين؟[١]

علما در اين كه آيا جرح و تعديل به قول يك نفر، ثابت مى‌شود يا چاره‌اى از قول دو نفر نيست، اختلاف نظر دارند.

بعد از ابن صلاح نيز ساير علما، اين مسئله را همين گونه طرح كرده‌اند[٢].

اختلاف در اثبات عدالت راوى به قول يك نفر را پيش از اين ذكر كرديم؛ امّا چنان كه ملاحظه مى‌شود، ابن صلاح و نيز ساير علماى بعد از وى، موضع اختلاف را در عبارات خود به اثبات جرح نيز تعميم داده‌اند، در حالى كه ظاهراً در اثبات جرح به قول يك نفر، جاى هيچ ترديدى نيست و موضع اختلاف، منحصر به اثبات عدالت راوى است؛ زيرا مورد اختلاف بودن در جرح، مستلزم رأيى مى‌گردد كه به يقين، هيچ يك از محدّثان و اهل علم، آن را نمى‌پذيرند، به اين بيان كه اگر بگوييم عدّه‌اى علاوه بر آن كه تعديل را از كم‌تر از دو نفر نپذيرفته‌اند، جرح را نيز از كم‌تر از دو نفر نپذيرفته‌اند، نتيجه‌اش آن مى‌شود كه اگر راوى‌اى را يك نفر جرح كند، عدّه مزبور، به اين جرح، اعتنا نكنند و روايت راوىِ مزبور را بپذيرند و همين عدّه، اگر راوى‌اى را يك نفر تعديل كند، روايت او را نپذيرند؛ زيرا فرض بر آن است كه اين عدّه، روايت راوى‌اى را مى‌پذيرند كه حدّاقل دو نفر او را تعديل كرده باشند. بنا بر اين، چگونه ممكن است بگوييم عدّه‌اى روايت كسى را كه يك نفر او را تعديل كرده، نپذيرفته‌اند و همين عدّه، روايت كسى را كه حتى يك نفر او را جرح كرده، پذيرفته‌اند؟! آيا كسى مى‌تواند ادّعا كند كه محدّثى داراى چنين رأيى بوده، در حالى كه جمهور محدّثان، حتى روايت راوىِ مجهولى را كه جرحى و تعديلى در حقّ وى ثابت نشده است، نپذيرفته‌اند تا چه رسد به آن كه يك عادل، وى را جرح‌

[١]. مقدمة ابن الصلاح، ص ٨٧.

[٢]. ر. ك: فتح المغيث، العراقى، ص ١٥١؛ فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٣١٨؛ تدريب الراوى، ج ١، ص ١٦٨.