دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٧٣ - ١ كتاب هاى درباره شناخت صحابيان
عسقلانى، معروف به ابن حَجَر (م ٨٥٢ ق).
اين كتاب، كاملترين و بهترين كتابى است كه با رعايت كامل حروف معجم، در شناخت صحابيان نوشته شده است و مصادر آن، كتابهايى است كه پيش از آن، در شناخت صحابيان نوشته شدهاند. علاوه بر اين، مؤلّف از كتابهاى ديگرى كه در ساير فنون علم رجال نگارش يافتهاند[١] و نيز ا ز تفاسير و كتابهاى حديثى و لغت و انساب، استفاده كرده است.[٢] اين كتاب، شامل ١٢٢٦٧ شرح حال است كه از اين تعداد، ٩٤٧٧ شرح حال به كسانى اختصاص يافته است كه به نام، اشتهار داشتهاند و ١٢٦٨ شرح حال، به كسانى كه به كنيه اشتهار داشتهاند و ١٥٢٢ شرح حال، به زنان اختصاص دارد و مطابق شيوه معمول، ابتدا به شرح حال زنانى كه به نام اشتهار داشتهاند، پرداخته شده و بعد، زنانى كه به كنيه اشتهار داشتهاند.[٣] شيوه ابن حجر در تأليف اين كتاب آن است كه به ذكر صحابيانى كه مصاحبت آنان، ثابت و مسلّم است، اكتفا نكرده است. از اينرو، چنان كه خود وى نيز در مقدّمه، بدان تصريح كرده است[٤]، كتاب خود را در هر حرفى از حروف معجم، به چهار قسمت تقسيم كرده است:
١. كسانى كه مصاحبت آنان به طريق روايت از آنان و يا غير آنان، معلوم شده است؛ چه آن طريق صحيح باشد يا حَسَن يا ضعيف؛ و نيز كسانى كه به هر طريق ديگرى از آنان ياد شده كه دلالت بر مصاحبت آنان مىكند؛
٢. كسانى كه از صحابيان شمرده شدهاند، در حالىكه از فرزندان صحابيان
[١]. از اين جملهاند: كتابهاى جرح و تعديل و كتابهايى كه در خصوص رجال شهر خاصّى نگارشيافتهاند و كتابهايى كه در زمينه شناخت اسماى راويان و فنون مربوط به آن، تأليف شدهاند.
[٢]. بحوث فى تاريخ السنة المشرّفة، ص ٧٣- ٧٤.
[٣]. همان، ص ٧٤.
[٤]. الإصابة فى تمييز الصحابة، ج ١، ص ٤- ٦.