دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٣ - مبحث دوم اولين محققان درباره اسناد

٢. يعقوب بن شيبه (م ٢٦٢ ق) مى‌گويد: از على بن مدينى شنيدم كه مى‌گويد:

ابن سيرين، در حديثْ نظر مى‌كرده و از اسناد آن، تفتيش مى‌كرده است. من هيچ كس را پيش‌تر از او نمى‌شناسم. سپس ايّوب (٦٨- ١٣١ ق)[١] و ابن عون (م ١٥٠ ق)[٢] چنين بوده‌اند و بعد، شعبه (م ١٦٠ ق) و بعد يحيى بن سعيد قطّان (م ١٩٨ ق) و عبدالرحمان بن مهدى (١٣٥- ١٩٨ ق)[٣].[٤] ٣. ذهبى (٦٧٣- ٧٤٨ ق)[٥] گفته است: اوّلين كسانى كه به هنگام به اتمام رسيدن عصر صحابيان به تزكيه و جرح راويان پرداختند، شعبى و ابن سيرين و امثال آن دو بودند.[٦] ٤. ابن رجب (٧٣٦- ٧٩٥ ق)[٧] گفته است: ابن سيرين، اوّل كسى بود كه به نقد رجال پرداخت و ثقات را از غير ثقات جدا نمود.[٨] بيان دلالت اخبار فوق بر اين مدّعا كه شعبى و ابن سيرين، اوّلين جستجو كنندگان از اسناد احاديث و متولّيان جرح و تعديل بوده‌اند، به اين شرح است كه چنانچه پيش از اين گفته شد، جرح و تعديل به مقدار كم، در عصر صحابيان و كبارِ

[١]. ابو بكر ايّوب بن ابى تميمه بصرى، تابعى، فقيه و محدّثى كم نظير بوده است.( ر. ك: العبر، ج ١، ص ١٧٢؛ تقريب التهذيب، ص ١٤٧، ش ٦٠٥؛ طبقات الحفّاظ، ص ٦٥، ش ١١٥).

[٢]. ابو عون عبد اللَّه بن عَون بصرى، از صغار تابعيان و در شمار اعلام است( ر. ك: سير أعلام النبلاء، ج ٦، ص ٣٦٤، ش ١٥٦؛ تقريب التهذيب، ص ٣٧٥، ش ٣٥١٩؛ طبقات الحفّاظ، ص ٨٢، ش ١٤٨).

[٣]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٣٢.

[٤]. شرح علل الترمذى، ص ٥٢.

[٥]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٥٨.

[٦]. أربع رسائل فى علوم الحديث( ذكر من يعتمد قوله فى الجرح و التعديل)، ص ١٧٢- ١٧٣.

[٧]. زين الدين ابو الفرج عبد الرحمان بن احمد بن رجب بغدادى دمشقى، محدّثى بزرگ و از فقهاى بزرگ‌حنبلى مذهب و صاحب تأليفات متعددى چون: شرح سنن الترمذى، شرح علل الترمذى و ذيل طبقات الحنابلة است( ر. ك: طبقات الحفّاظ، ص ٥٦٧، ش ١١٧٢؛ شرح علل الترمذى، ص ٢٦- ٣٦، مقدّمه، چاپ دار الملاح دمشق).

[٨]. شرح علل الترمذى، ص ٥٢.