دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٧٢ - ١ كتاب هاى درباره شناخت صحابيان
ب) أُسد الغابة فى معرفة الصحابة، تأليف عزّ الدين ابو الحسن على بن محمّد بن اثير جزرى، معروف به ابن اثير (م ٦٣٠ ق).
اين كتاب، بىشك از بهترين كتابها در شرح حال و شناخت صحابيان است و مؤلّف آن، با تلاش زياد به شرح حال ٧٥٥٤ صحابى پرداخته است. وى نام صحابيان را با رعايت كامل حروف معجم، مرتّب كرده و آورده است[١] و به شيوه معروف، ابتدا به ذكر نامها و سپس كنيهها و بعد زنان، پرداخته است.
كتاب مذكور، جامع بين چهار تأليف مهم در شناخت صحابيان است كه پيش از ابن اثير، توسط ابو عبد اللَّه محمّد بن اسحاق بن منده اصفهانى (م ٣٩٥ ق)، ابو نعيم اصفهانى (م ٤٣٠ ق)، ابو موسى محمّد بن ابى بكر اصفهانى و ابن عبد البَرّ (م ٤٦٣ ق)، نگارش يافتهاند.
ابن اثير، خود در مقدّمه كتاب گفته است كه در شرح حال هر صحابى، بهترين كلامى را كه به آن نياز بوده، از چهار مصدر مذكور، نقل كرده است و از كتابهاى ديگرى به غير از چهار كتاب مذكور نيز بهره جُسته است.[٢] وى با رمزهايى كه براى اين چهار كتاب قرار داده است، در شرح حال صحابيان، به آنها استناد كرده است.
با وجود مزاياى فراوانى كه اين كتاب دارد، چنان كه ابن حجر گفته است، به سبب پيروى ابن اثير از تأليفات ديگران، بسيارى از غير صحابيان با صحابيان، خلط شدهاند و وى از تذكّر بسيارى از اشتباهات واقع شده در كتابهاى آنان، غفلت كرده است.[٣] ج) الإصابة فى تمييز الصحابة، تأليف شهاب الدين ابو الفضل احمد بن على
[١]. يعنى با رعايت حرف اوّل و دوم و سوم و ... نسبت به نام صحابى، و بعد نسبت به اسم پدرش و بعدنسبت به اسم جدّ وى، و نيز نسبت به قبيله او.
[٢]. اسد الغابة، ج ١، ص ١١.
[٣]. الإصابة فى تمييز الصحابة، ج ١، ص ٣.