فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٣٠ - اِشتباه
جز آن دو، آب ديگرى نداشته باشد، بايد براى نماز تيمّم كند.(٣)
در صورت اشتباه خاك پاك با نجس و انحصار خاك در آن دو، واجب است شخص با هر دو تيمّم كند.(٤)
چنانچه لباس نجس با لباس پاك مشتبه شود و شخص لباس ديگرى نداشته باشد، اگر مصاديق شبهه دو تا باشد، به قول مشهور، بايد با هر كدام يك نماز بخواند؛ امّا اگر بيشتر باشد، بايد نماز را يكى بيشتر از شمار لباس نجس تكرار كند تا يقين به خواندن نماز در لباس پاك حاصل شود، مگر آنكه وقت نماز تنگ باشد. در اين صورت، اختلاف است كه آيا بايد بدون لباس (عريان) نماز خوانده شود يا تكرار نماز در هر يك از لباسها به قدر ممكن واجب است. اگر فقط به اندازه يك نماز وقت دارد، به جا آوردن نماز با يكى از لباسها كفايت مىكند.(٥)
٢. اشتباه حلال با حرام:اگر خاك مباح با غصبى اشتباه شود، تيمّمبه هيچ يك از آن دو جايز و صحيح نيست و اجتناب از هر دو واجب است.(٦)
اگر انسان با حيوانى آميزش كند، چنانچه آن حيوان در ميان چند حيوان ديگر مشتبه شود، در صورت امكان، بايد آنها را به دو بخش مساوى تقسيم كرد و قرعه زد و اين كار را تكرار كرد تا آنكه يكى باقى بماند. بر باقى مانده، احكام حيوان موطوء جارى مىشود(٧)( --> آميزش با حيوان).
اگر در تور ماهى گيرى، ماهيانى كه زنده از آب گرفته شدهاند با ماهيان مرده اشتباه شود، به قول مشهور، خوردن همه آنها حرام است.(٨)
٣. اشتباه آب مضاف با مطلق:اگر آب مضاف با مطلق بين دو آب يا بيشتر اشتباه شود و جز آن، آب ديگرى نباشد، واجب است وضو يا غسل را با آنها به قدرى تكرار كند تا به استعمال آب مطلق يقين نمايد. براى مثال، در صورت اشتباه بين دو آب مطلق و مضاف، بايد وضو يا غسل را با هر دو تكرار كند.(٩)
٤. اشتباه كافر با مسلمان:اگر ميّت مسلمان با كافر اشتباه شود، دفن هر دو در گورستان مسلمانان جايز است.(١٠)چنانچه