فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٧٨ - ارث
٦ . حَجْب:حجب عبارت است از منع كردن كسى كه يكى از اسباب ارث بردن را دارد از اصل ارث يا از بعض آن. از اوّلى به «حجب حرمان» و از دومى به «حجب نقصان» تعبير مىشود. وجود هر طبقه پيشين از طبقات سه گانه ارث، مانع ارث بردن طبقه بعدى است.(١٩)چنانكه وجود فرزند، موجب كاهش سهم شوهر از نصف به يك چهارم است(٢٠)( --> حجب).
جهات استحقاق:استحقاق ارث گاهى به «فرض» و «تسميه» است، يعنى بر سهم وارث در قرآن كريم تصريح شده است،(٢١)و گاهى به «قرابت» مانند استحقاق عمو و عمّه كه در قرآن، سهمى براى ايشان تعيين نشده است و تحت عنوان «اولوا الارحام» مندرجند،(٢٢)و گاهى به هر دو سبب كه از آن به «ردّ» تعبير مىشود، يعنى ارث بردن وارث افزون بر فريضه به سبب قرابت با ميّت. براى مثال، اگر وارث، تنها يك دختر باشد، نصف تركه را به «فرض» و نصف ديگر را به «قرابت» ارث مىبرد.(٢٣)
سهام فرائض:سهام نام برده شده در قرآن كريم(٢٤)عبارتند از:
١. نصف:سهم دختر اگر يكى باشد و برادرى نداشته باشد؛ سهم خواهر پدرى يا پدرى و مادرى در صورتى كه تنها باشد و سهم شوهر در صورتى كه همسرش فرزندى نداشته باشد.
٢. دو سوم:سهم دو دختر و بيشتر در صورت نبود پسر براى ميّت و نيز سهم دو خواهر پدرى و مادرى يا پدرى و بيشتر در صورت نبود برادر براى ميّت.
٣. يك سوم:سهم مادر در صورتى كه ميّت، فرزند و برادر نداشته باشد، و نيز سهم خواهر و برادر مادرى در صورت تعدّد.
٤. يك چهارم:سهم زن در صورتى كه همسرش فرزندى نداشته باشد، و سهم شوهر در صورتى كه همسرش از وى يا شوهر ديگر، فرزند داشته باشد.
٥ . يك ششم:سهم هر يك از پدر و مادر درصورتى كه ميّت فرزند داشته باشد، و نيز سهم مادر با وجود برادران پدرى و مادرى يا پدرى در صورت وجود پدر.