ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤ - اوّلين ايرانيان مسلمان
اسلام و ايران
اسماعيل شفيعى سروستانى
يك دعوتنامه ساده
همه چيز از يك دعوت ساده شروع شد. در سال ششم هجرى قمرى، پيامبر اكرم (ص)، امپراتوران «ايران» و «روم» را مخاطب خويش ساخت و با اعزام چند پيك به دربار امپراتوران ايران و روم آنان را به پذيرش اسلام دعوت نمود.
عبدالله بن خدافه سهمى قريشى، نامه ممهور به مُهر رسول خدا (ص) را در سادگى تمام و با سرعت به دربار خسرو پرويز ساسانى مىرساند. پادشاه ساسانى، مست از باده قدرت، تكيه زده بر اريكه امپراتورى، نامه را مىگشايد:
«از محمّد فرستاده خدا به بزرگ زمامدار ايران.
درود بر آن كسى كه حقيقت را بجويد و هدايت را پيرو باشد و به خداوند و رسولش ايمان آورد و گواهى دهد كه محمّد (ص) بنده و فرستاده اوست. من تو را به سوى خدا مىخوانم. من فرستاده خداوند بر همگان هستم تا آنان را بيم دهم و حجّت را بر كافران تمام كنم. اسلام بياور تا در امان باشى و اگر از اسلام روىگردان شوى، گناه مردم مجوس بر گردن توست.»[١]
نامه بر خسرو پرويز گران مىآيد و آن را گستاخى بزرگمردى از «جزيرة العرب» عليه خود تلقّى مىكند و بىمحابا، نامه را پاره و به گوشهاى مىافكند.
پيك نامه بر رسول خدا (ص) باز مىگردد تا گزارش گستاخى پادشاهِ «ساسانى» را به محضر رسول خدا (ص) ارائه كند؛ امّا از ديگر سو، خسرو پرويز، حكم بازداشت اين پيامبر عربى را صادر كرده و به سوى اجرا براى امير دست نشانده خود در «يمن»، يعنى باذان بن ساسان ارسال مىكند.
خسرو پرويز، درنيافت كه با پاره كردن نامه رسول خدا (ص)، در حقيقت حكم مرگ و پاره شدن شكم خودش را امضا كرده است.
در سال ششم هجرى قمرى، يعنى سال ارسال نامه رسول خدا (ص)، ايرانِ ساسانى به عنوان رقيب سرسخت امپراتوران روم، بخشهاى مهمّى از درياى «مديترانه» تا شرق دور و مرز «چين» را در تصرّف خود داشت. مناطق مرزى جزيرة العرب و از جمله يمن نيز تحت سلطه اميران ساسانى بود. اين منطقه به دليل موقعيت ويژهاش گاه به تصرّف «روميان» و گاه به تصرّف ايرانيان در مىآمد.
يكى از منابع مهمّ تاريخى مربوط به ايران عصر ساسانى، «اخبار الطِّوال» ابوحنيفه احمد بن داوود دينورى است كه به زبان عربى نوشته شده است. دينورى در سال ٢٨١ ه. ق. وفات يافته است.
اخبار الطّوال، از سرگذشت حضرت آدم (ع) و پيامبران بنىاسرائيلى و بالأخره تاريخ باستانى ايران و يمن سخن مىگويد و فتوحات نخستين اعراب و فتوحات «قادسيه» و «نهاوند» را به تفصيل در مىآورد.
در اخبار الطّوال آمده است كه تا پيش از ورود ايرانيان، يمن بر اثر تحريك روميان توسط دولت «حبشه» اشغال شده بود. انوشيروان ساسانى به قصد كمك به يكى از شاهزادگان يمنى، سَيفِ بن ذِى يزَن، سردارى ديلمى را به همراه جمعى از زندانيان دربند، راهى سرزمين يمن مىكند.
در سال ٥٧٠ م. با در هم شكسته شدن حكومت آخرين امير حبشى كه از خاندان ابرهه بود، يمن تبديل به سرزمينى دست نشانده ايرانيان ساسانى شد. به اين ترتيب در اوان تولّد پيامبر اكرم (ص)، گروه بىشمارى از ايرانيان در يمن، «عدن»، «حضرموت» و سواحل «درياى سرخ» زندگى مىكردند و يمن را به تمامى در اختيار داشتند.
اوّلين ايرانيان مسلمان
حكم دستگيرى رسول خدا (ص) به دست امير يمن، باذان بن ساسان مىرسد. او بىدرنگ، دو نفر به نامهاى بابويه و خسرو را با نامهاى، روانه «مدينه» مىسازد و پيامبر (ص) را از حكم بازداشت پادشاه ساسانى با خبر مىسازد.