شناخت هر چه بهتر اين واقعه و دروه تاريخى كه در آن واقع شده، يارى مى‌دهد. به نظر مى‌رسد كه مؤلف قصد نداشته تاريخ واقعه جمل را با همه جزئياتش بنگارد بلكه مقصود او فقط اشاره به قضاياى مهم و حساسى بوده كه توجه به آنها، علل و عوامل پديد آمدن اين واقعه اسفناك و انگيزه‌هاى برپا دارندگان آن را آشكار مى‌سازد. واقعه‌اى كه پيامدهاى ناهنجار و دستاوردهاى شوم آن حكومت نو پاى خليفه رسول خدا ٦ را به چنان تنشى دچار كرد كه به ناچار دوران كوتاه باز مانده را هم به ستيز با فرزندان نامشروع جمل سپرى ساخت. از اين رو مشاهده مى‌كنيم كه مؤلف اخبارى را به صورت گزينشى نقل كرده است كه گاه به جهت زمانى قرابتى با هم ندارند.

زندگانى و خاندان مؤلف‌

مؤلّف كتاب سيد ضامن بن شد قم بن زين العابدين على بن بدر الدين حسن نقيب است كه نسب او با ٢٧ نسل به امام زين العابدين ٧ مى‌رسد و چند تن از اجداد او نقيبان علويان در مدينه منوّره بودند. او گاه به جهت انتساب به جدّ نزديكش ضامن بن على و به جهت انتساب به جدّ دورش، ضامن بن حسن ناميده شده است. درباره شرح حال وى در كتب تراجم مطالب زيادى ذكر نشده است امّا آثار و كتابهاى باقى مانده او و اطلاعاتى كه از حيات علميش ارائه داده حاكى از اين است كه وى از نسب شناسان بنام و فرهيخته زمان خود بوده كه در قرن يازدهم هجرى مى‌زيسته است.

خاندان آل شدقم‌

خاندان آل شدقم عموما از بزرگان و مشاهير مدينه بودند كه يا اهل فضل و علم بوده و يا منصب نقابت علويان را به عهده داشتند و برخى از هر دو بهره‌مند بودند از آن جمله جدّ بزرگ مؤلف سيّد حسن نقيب، كه همه تراجم نويسان و كسانى كه از او ياد كرده‌اند وى را به علم و فضل و شرافت ستوده‌اند.[١] امّا بهترين‌

[١] سلافة العصر، ٢٤٩ و امل الآمل، ٢، ٧٠ و رياض العلماء، ٢٣٦.