٦- وقعه الجمل- كتاب حاضر- كه در منابع زندگى نامه سيد ضامن از آن ياد نشده است و نسخه منحصر به فرد آن توسط مركز احياء الميراث الاسلامى در اختيار محقق كتاب قرار گرفته است.

اين كتاب در عين اختصار و كوچكى از كتابهاى مفيدى- و معدود كتابهاى باز مانده‌اى- است كه درباره جنگ جمل نوشته شده است. شكى نيست كه حادثه جمل از مهمترين وقايع تاريخ صدر اسلام است و روشنگر بسيارى از مسائل و مشكلات پديد آمده در اين دوره كه زائيده تجمع سقيفه بنى ساعده بودند. واقعه جمل چهره حقيقى كسانى را كه تحت عنوان صحابى رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم و جاهت و قداستى كسب كرده بودند و بدين جهت مقام و منزلتى براى خود قايل بودند، نشان داد و ماهيت درونى ايشان را آشكار ساخت. و نيز از دسيسه‌هاى منافقان و حزب قريش كه هيچگاه به دعوت رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم ايمان راستين نياوردند و همواره در صدد تهى ساختن كينه‌هاى خويش نسبت به پيامبر و خاندانش بودند- چنانكه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم به آن هشدار داده بود- پرده برداشت و نيت‌هاى پليدشان را روشن نمود. و همين طور شخصيت واقعى صاحب جمل را كه تحت نام امّ المؤمنين و محبوبه رسول خدا قداست و حرمتى دروغين براى خود فراهم ساخته بود، و نيز پيامدهاى اسف بار عملكرد او در اين واقعه را كه بى شك سهم بسزايى در انحراف مسير تاريخ اسلام داشت، نمايان ساخت.

بدين گونه، اهميت واقعه جمل تاريخ نويسان را وا داشت تا از همان اوان نگارش تاريخ اسلام به اين حادثه مهم تاريخى توجه نشان دهند و علاوه بر ذكر وقايع جمل در كتابهاى تاريخى عمومى اسلامى چون تاريخ يعقوبى، مسعودى و طبرى و ... كتابهايى بطور اختصاصى در اين موضوع بنويسند كه نخستين نمونه‌هاى آن در قرن دوم هجرى به رشته تحرير در آمدند و دامنه آن تا قرن پنجم و پس از آن امتداد يافت. اين آثار كه به طور عمده به قلم نويسندگان شيعى يا با تمايلات شيعى به نگارش در آمدند به قرار زيرند: