قرآن و فرهنگ زمانه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
«ذلك الكتاب لا ريب فيه»
١١ ص
(٣)
آيا قرآن از فرهنگ زمانه تأثير يافته است
١٥ ص
(٤)
1 مجارات در استعمال
١٦ ص
(٥)
2 فراگيرى خطابهاى قرآن
١٨ ص
(٦)
3 واقعيت نه خيالآفرينى
٢٠ ص
(٧)
فرهنگى كه قرآن با آن به مبارزه برخاست
٢١ ص
(٨)
زن و منزلت او در قرآن
٢١ ص
(٩)
مردان يك درجه برتر از زنان
٢٣ ص
(١٠)
برترى پسر بر دختر
٢٨ ص
(١١)
سهم مرد دو برابر زن
٣٢ ص
(١٢)
تلاشهايى سست بنياد
٣٥ ص
(١٣)
ديه زن نصف ديه مرد
٣٨ ص
(١٤)
زن در عرصه گواه شدن
٤٣ ص
(١٥)
نكتهاى ادبى در آيه
٤٦ ص
(١٦)
زن در ساحت قضاوت
٤٨ ص
(١٧)
حق حضانت فرزند
٤٩ ص
(١٨)
اختيار طلاق
٥٢ ص
(١٩)
عيوب موجب فسخ در ازدواج
٦٥ ص
(٢٠)
تنبيه بدنى زن
٦٧ ص
(٢١)
حجاب
٧٩ ص
(٢٢)
چند همسرى
٨٤ ص
(٢٣)
همسران پيامبر
٩١ ص
(٢٤)
دو نكته
١٠٠ ص
(٢٥)
خرافات دورافتاده جاهلى
١١٨ ص
(٢٦)
سخنى در باب جنزدگى
١٢٢ ص
(٢٧)
چونان سرهاى شياطين
١٢٤ ص
(٢٨)
حور العين
١٣١ ص
(٢٩)
نكته
١٣٤ ص
(٣٠)
درخت و جويبار
١٣٥ ص
(٣١)
روسفيدان و روسياهان در رستاخيز
١٣٧ ص
(٣٢)
سحر در قرآن
١٤١ ص
(٣٣)
انواع سحر
١٤٥ ص
(٣٤)
ساحران فرعون
١٦٦ ص
(٣٥)
جادوگران بابل
١٦٩ ص
(٣٦)
نفاثات فى العقد
١٧٢ ص
(٣٧)
اسرار شگفت عالم ارواح
١٧٦ ص
(٣٨)
سخنى در باب چشم زخم
١٧٩ ص
(٣٩)
چشم زخم در قرآن
١٨٠ ص
(٤٠)
1 سفارش يعقوب به فرزندان
١٨٠ ص
(٤١)
2 آيه«و إن يكاد»
١٨٢ ص
(٤٢)
3 آيه«و من شر حاسد إذا حسد»
١٨٣ ص
(٤٣)
تأثيرگذارى چشم زخم
١٨٤ ص
(٤٤)
قرآن و شعر جاهلى
١٩٠ ص
(٤٥)
اقتباس
١٩٢ ص
(٤٦)
قرآن و تعابير ركيك
١٩٤ ص
(٤٧)
«التي أحصنت فرجها»
١٩٤ ص
(٤٨)
خيانت همسران نوح و لوط
١٩٦ ص
(٤٩)
فهرست آيات
١٩٧ ص
(٥٠)
فهرست منابع
٢٠٥ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

قرآن و فرهنگ زمانه - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٧ - نكتهاى ادبى در آيه

شهادت ديگرى، يك شهادت كامل به دست مى‌آيد؛ در برابر شهادت مرد كه به تنهايى كامل است؛ بنابراين تكرار واژه «احداهما» براى رساندن اين مفهوم، لازم مى‌باشد.[١] طبرسى دليل ديگرى از اديب، حسين بن على، معروف به وزير مغربى نقل مى‌كند كه معناى آيه چنين است: اگر يكى از دو شهادتِ دو زن به بى‌راهه رفت، ديگرى به يادش آورد، پس «احداهما» ى نخست به معناى «يكى از دو شهادت» است و «احداهما» ى دوم به معناى «يكى از آن دو زن» مى‌باشد؛ بنابراين آيه اين گونه معنا مى‌شود: «مبادا يكى از دو شهادت گم شود؛ يعنى با فراموشى از بين برود، پس يكى از آن دو زن، ديگرى را يادش آورد.» بدين گونه تكرار در لفظ نشده است.

طبرسى مؤيدى براى اين وجه آورده است كه فراموش كردن گواهى، «ضلال» ناميده نمى‌شود. نيز به كسى كه شهادت را فراموش كرده است، «ضالّ» گفته نمى‌شود؛ زيرا ضلال به معناى گم‌شدن است و [در مورد فراموشى شهادت‌] زن گم نمى‌شود. هنگامى كه گواهى گم شده باشد، گفته مى‌شود: «ضلّت»؛ چنان كه خداوند در آيه‌اى فرموده است: «قالُوا ضَلُّوا عَنَّا»[٢]؛ يعنى از نزد ما گم شدند.[٣] هم‌چنين مانند آيه‌ «لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى‌»[٤]؛ يعنى خداى من نه سر درگم مى‌شود و نه فراموش مى‌كند.

ولى زمخشرى آيه را طبق ظاهر آن تفسير كرده و گفته است: «أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما»؛ يعنى يكى از آن دو براى گواهى دادن، راه را نيابد؛ بدين گونه كه آن را فراموش كند؛ مانند آن كه گفته شود: «راه را گم كرد»؛ يعنى بدان راه نبرد، پس ضلال در اين‌جا به معناى راه نبردن است.[٥]


[١] . بنگريد به: تفسير المنار، ج ٣، ص ١٢٣.

[٢] . اعراف، ٣٧.

[٣] . مجمع البيان، ج ٢، ص ٣٩٨.

[٤] . طه، ٥٢.

[٥] . الكشاف، ج ١، ص ٣٢٦.