ستم در سخن، امكان نداشت؛ چرا كه پيامبر مالكان را نهى كرده بود از اين كه بندگى غلامان را به رخ آنان بكشند و فرمان داده بود كه با ايشان مهربانانه سخن گفته شود؛ چندان كه گويى يكى از افراد خانواده‌اند. در توجيه اين دستورالعمل نيز فرمود:

خداوند، ايشان را ملك شما گردانيده است و اگر مى‌خواست، شما را ملك ايشان مى‌ساخت.[١]

پس آنان تنها به دليل برخى اوضاع و رويدادها، در زمره بندگان درآمده‌اند و امكان داشت همين بندگان، اربابان كسانى باشند كه امروزه ارباب آنها هستند. بدين ترتيب، غرور و نخوت ايشان را فرو كشيده، آنان را به بشرى باز مى‌گرداند كه ميان ايشان پيوند و روابط دوستانه حاكم بود.

در عمل نيز ستم امكان نداشت؛ زيرا اسلام تنبيه بدنى ظالمانه بردگان را به صراحت، موجب معامله به مثل اعلام كرد و فرمود: هركه بر ايشان دروغ بندد، تعزير مى‌شود و هركه گوش بنده‌اش را سوراخ كند گوشش را سوراخ مى‌كنيم. اين آغاز روشنى است در راستاى برابرى مطلق برده و آزاد و بيان‌گر تعهدات جامع و فراگير جامعه‌اى است كه چهره انسانى‌اش را از دست نداده است؛ تا آن‌جا كه در طول تاريخ پيش و پس از اسلام، هيچ نظام قانون‌گذارى در ارتباط با برده‌دارى بدان پايه نرسيده؛ چرا كه تنها، زدن بنده را، البته جز براى تأديب‌[٢]، مجوّز قانونى آزاد

[١] . احياء علوم الدين، ج ٢، ص ٢١٩ و المحجة البيضاء، ج ٣، ص ٤٤٤.

[٢] . تأديب، مرزهاى مشخصى دارد كه نبايد از آن گذشت و آن، همان حد تنبيه فرزندان است. زراره گويد: از امام صادق پرسيدم:« خدايت خير دهد، تنبيه بنده چگونه است؟» فرمود:« در صورت خطا در كار، چيزى بر او نيست، اما در صورت نافرمانى، اشكالى ندارد؟» گفتم:« چه اندازه او را بزنم؟» فرمود:« سه، چهار يا پنج ضربه.» برقى اين روايت را در محاسن، ج ٢، ص ٤٦٥ نقل كرده است. در بحار الانوار، ج ٧١، ص ١٤١ نيز آمده است.