شيخ طوسى به سند صحيح خود، از سكونى از امام صادق عليه السلام از پدرانش از على عليه السلام نقل كرده است كه ايشان يك نفر آزاد را به دليل قتل عمد يك بنده، قصاص كرد.[٢]

نيز شيخ طوسى روايت كرده است كه امام سجاد عليه السلام بنده‌اى را زد، سپس به خانه رفته، تازيانه را برداشت و آمد و برهنه شد و فرمود: «على بن الحسين را بزن.» او خوددارى كرد؛ آن گاه پنجاه دينار به او بخشيد.[٣]

بدين سان، برده هويتى انسانى يافت و از حمايت قانون برخوردار شد؛

[١] . المجتبى، ج ٨، ص ١٩( نسائى اين روايت را در باب قصاص آزاد و برده، در برابر يك‌ديگر، آورده است.)؛ ابن ماجه، ج ٢، ص ١٤٦؛ سنن ابو داوود، ج ٤، ص ١٧٦؛ سنن دارمى، ج ٢، ص ١٩١؛ مسند احمد، ج ٥، ص ١٠، ١١، ١٢، ١٨؛ صحيح ترمذى، ج ٤، ص ٢٦( ترمذى گفته:« اين حديث حسن و غريب است»؛ زيرا تنها، سمره آن را روايت كرده و او نزد ما متهم است، از اين رو بخارى و مسلم نيز آن را نقل نكرده‌اند.)؛ مستدرك حاكم، ج ٤، ص ٣٦٧ و ٣٦٨( حاكم گفته:« براساس ملاك‌هاى بخارى، صحيحه است.»)

گفته‌اند: حسن، خود، بدان نظر نداده و گفته است: آزاد در برابر بنده، قصاص نمى‌شود.

از امامان چهارگانه اهل سنت، تنها ابوحنيفه براساس آن فتوا داده است؛ به استناد عموم ادله قصاص و هم‌ترازى مسلمانان در ارزش خون‌بها. بنگريد به: نسائى، ج ٨، ص ١٨ و الفقه على المذاهب الاربعه، ج ٢٨٧ و ٢٨٨.

[٢] . تهذيب الاحكام، ج ١٠، ص ١٩٢؛ الاستبصار، ج ٤، ص ٢٧٣؛ وسائل الشيعه، ج ٢٩، ص ٩٨. شيخ طوسى اين روايت را مربوط به كسى دانسته است كه عادت به كشتن ديگران دارد. همو در كتاب الخلاف( ج ٢، ص ٣٤٢) گويد:« آزاد در برابر عبد قصاص نمى‌شود و اصحاب در اين باره، اتفاق نظر دارند.»

[٣] . بحار الانوار، ج ٧١، ص ١٤٣.