فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٧ - مطلب چهارم حيات و پاداش برزخ

پس چگونه باشند زمانى كه بگيرند آن‌ها را ملائكه در حالى كه به روها و پشت‌هايشان مى‌زنند.

٣- وَ لَوْ تَرى‌ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ‌ ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ‌ (انفال ٥٠- ٥٢).

ظاهراً اين دو آيه اين است كه اين كتك‌كارى ملائكه تبهكاران را در موقع قبض روح باشد نه پس از آن كه مثبت مرام باشد و تشبيه به عادت فرعونيان، در كفر و عكس العمل آن است نه در عذاب برزخ خصوصا كه با فرعونيان كفار گذشته نيز ذكر شده است.

٤- فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ‌ (انعام ٩٣).

اگر مى‌ديديد هنگامى كه ستمكاران در سختى‌هاى مرگ‌اند و ملائكه آن‌ها را با قبض روحشان اذيت مى‌كنند امروز جزا داده مى‌شوند به عذاب ذلت.

بعضى از مفسرين امروز (اليوم) را به زمان برزخ تفسير مى‌كنند ولى ممكن است مراد روز وفات باشد و آيه ظهورى در قول او ندارد.

٥- يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى‌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَ يَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً (فرقان ٢٢ روزى كه ملايكه را مى‌بينند مژده‌اى براى مجرمين نيست.

اگر مراد از يوم روز قيامت باشد كه از جمله كثيرى از مفسرين نقل شده و يا روز موت باشد كه مانند دو آيه گذشته مخصوص به حال موت باشد آيه از محل بحث خارج است و اگر مراد روز بعد موت باشد و يا روزى‌