و روز مسخر ما مى‌باشد و خداوند از هر چيزى كه ما از اول (ولو به زبان حال) سؤال كرده‌ايم به ما مرحمت فرمودها ست و نعمت‌هاى خداوند از كثرت خود قابل شمار نيست.

وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ (ابراهيم ٣٣) بلكه آن‌چه در كهكشان است نيز مسخر انسان است و انسان از او منتفع مى‌شود. وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ‌ (جاثيه ١٣) مسخر كرد براى شما همه چيزهايى را كه در آسمان‌ها و زمين است.

در موضوع چهاردهم از مطلب اول ص ١٧ گفتيم كه علوم عصر ما از تحليل اين آيه عاجز است و شايد يك درصد اين آيه را بشر امروزى بفهمد چون مى‌دانيم كه اشعه كيهانى در پاره‌اى از موارد مورد استفاده انسان‌ها واقع مى‌شود ولى تمام مدلول آيه شايد تا چند قرن ديگر تحليل نشود.

امتياز چهارم انسان وسعت علمى و فكرى او مى‌باشد قرآن مى‌خواهد بگويد انسان مى‌تواند با به كار انداختن عقل و هوش خود به كهكشان‌ها برود و به آن‌چه در آسمان‌ها و زمين است نظر اندازى كند.

يعنى او مى‌تواند در زندگى محدود خود ميليون‌ها سال نورى را طى نمايد و به ديگر سخن اگر زحمت بيشترى به خود در كاوش‌هاى علمى بدهد وسايلى را پديد خواهد آورد كه سرعت حركت را در ثانيه به ميليون‌ها كيلومتر برساند و تئورى انشتين را به عنوان يك فرضيه عقب مانده پشت‌