فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨٠ - مطلب چهارم حيات و پاداش برزخ
تفسير آيه (يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ وَ يُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ وَ يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ)- ابراهيم ٢٧) مراد از فى الآخره در قبر است.
شيخ بهايى مىگويد در كتابهاى كلامى براى اثبات عذاب قبر استدلال به اين آيه مشهور است. (رَبَّنا أَمَتَّنَا ...)
فخر رازى مىگويد اكثر علما به اين آيه عذاب قبر را اثبات نمودهاند.
ولى آيه شريفه تنها حيات برزخى را اثبات مىكند و هيچ گونه دلالتى بر عذاب و ثواب ندارد بلكه اثبات حيات برزخى نيز محل اشكال است چنانچه گذشت ولى سيد شريف در شرح مواقف اثبات حيات برزخ را به اين آيه به عنوان شايع مستفيض بين مفسرين نقل نموده است هر چند شيخ بهايى گفته او را تكذيب نموده است.
ملا سعد تفتا زانى يكى از علماى اهل سنت در شرح مقاصد مىگويد: اهل حق اتفاق دارند كه خداوند تعالى نوعى زندگى را به مرده مىدهد تا آنكه از عذاب متالم و از ثواب لذت ببرد لكن در اين كه آيا روح به او متعلق مىگردد يا نه توقف نمودهاند[١].
اگر مراد از عذاب و ثواب، عذاب و ثواب موقتى قبر باشد كه كلام او درست است و دليل اين اتفاق روايات است كه ما به پارهاى از آنها كه از طريق شيعه روايت شده بود اشاره كرديم. و اگر مراد آن استمرار در طول
[١] . اين عبارت خالى از اجمال نيست مگر حيات بدون ارتباط روح چگونه تصوير مىشود مراد از او عود روح حيات مادى مىباشد. باز هم تكرار مىكنيم كه ما همه اين اقوال را از بحار نقل مىكنيم نه از خود مدارك.