فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦ - مطلب اول جهان بينى قرآنى
وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ (نحل ٥) چهارپايان را براى شما آفريده است.
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (انعام ٩٧) ستارگان را براى شما قرار داده است تا راه بيابيد.
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَباتٍ شَتَّى (طه ٥٣) (زخرف ١٠) زمين را براى شما گهواره قرار داده است. و من آياته ان خلق لكم من انفسكم ازواجا (روم ٢١).
١٣- استعداد انسان از كهكشانها و كره زمين و كوهها بيشتر است. إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا (احزاب ٧٢) ما امانت را بر آسمانها و زمين عرضه داشتيم آنها از حمل آن امتناع كردند و ترسيدند و انسان (آن) امانت را حمل نمود و او ستمگر و نادان بود.
مراد از ستمگران نادان كفار و فساقند كه به سبب عصيان بر خود ستم نمودند و نسبت به مقام الهى و انحطاط عاصى و يا نسبت به عواقب حمل امانت نادان مىباشند. و در اينجا احتمالى ديگر است كه در جاى ديگر گفتهام.
١٤- زندگى انسان وابسته به موادى مىباشد كه از كهكشانهاى ديگر به او مىرسد قل من يرزقكم من السموات و الارض (سبا ٢٤) بگو كى روزى مىدهد شما را از آسمانها و زمين؟
أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً (لقمان ٢٠) آيا نمىبينيد كه خداوند مسخر كرده است براى شما آنچه كه در آسمانها است و آنچه كه در زمين است و تمام كرده است نعمتهاى ظاهرى و باطنى خود را بر شما.