اعتقادى او نيست اساساً اين عوامل سرنوشت‌ساز تاريخ انسان بر دو گونه است يكى ثابت و ديگرى موقت و نتيجه عقلى آن اين مى‌شود كه شئونات و اوضاع انسان منقسم به دو قسمت مى‌شود يكى دائم و يكى متغير.

به طور كلى از عوامل ذيل به عنوان عامل دائمى مى‌توان نام برد:

- عامل غريزه جنسى‌

- عامل جلب منفعت‌

- عامل دفع ضرر

- عامل مهر و محبت‌

- عامل علاقه به كمال‌

- عامل علاقه به دين و غير اينها

اين عوامل از اول زندگى انسان بوده و تا پايان زندگى او در كره زمين است و مسلما آثار آن‌ها پايدار نيز خواهد بود.

عامل علاقه به غذاى خوب و مسكن خوب و لباس خوب و عامل انتخاب شغل راحت‌تر و مفيدتر، عامل حكومت كردن و عامل استثمار و استعمار و غيره مى‌بينيم كه مقتضيات و متعلقات اين عوامل در اثر پيشرفت تمدن و متغير و متحول است.

در جواب گفتار دوم مى‌گوييم كه حوائج انسان ناشى از طبيعت ثابت اوست و هميشه ثابت است مانند احتياج او به خوردن و لباس و مسكن‌