فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤ - مطلب اول جهان بينى قرآنى

سرشان مى‌ترسند و آن‌چه كه فرمان داده شده‌اند انجام مى‌دهند[١]. از سوى ديگر اين آيه هر نوع از حيوانات را امت مى‌خواند و آيات چهارگانه ذيل مى‌گويد هر امت رسولى دارند. از نظر منطق آيه اول صغرى مى‌شود و چهار آيه مذكور كبرى و نتيجه منطقى آن اين است كه هر نوع حيوانى از خود رسولى دارد و رسالت رسول همان تكليف الهى مى‌باشد.

ب: إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِيها نَذِيرٌ (فاطر ٢٤) هيچ امتى نيست مگر اين كه بيم‌دهنده‌اى در آن گذشته است.

[١] . اگر اين ضمير به سوى دايه و ملائكه هر دو برگردد ترس از خدا و انجام مأمور به دايه( جنبندگان) هم مستند مى‌شود آيه مثبت مدعاى ما مى‌گردد و گرنه مجرد سجده دليلى بر تكليف آن‌ها نمى‌شود چه ممكن است مراد سجده، تكوينى باشد چون كافر سجده تشريعى را انجام نمى‌دهد.