فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٦ - مطلب چهارم حيات و پاداش برزخ
و مراد لبث دنياى باشد.
آيه چهارم علاوه بر اطلاق خود انصرافى هم به لبث برزخى دارد و خيلى بعيد است كه لبث دنيايى را شامل شود.
آيه پنجم مانند آيه اول و صدر آيه دوم و ممكن است آيه ششم و هفتم چنين باشد حالا بايد به سراغ آيات رفت تا ببينيم محصول همه آيات چه مىشود.
(فصل دوم) در آياتى كه دلالت بر عذاب عالم برزخ دارد و به طور قطعى حيات ارواح را در آن عالم به اثبات مىرساند.
وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ (مؤمن ٤٦).
آل فرعون صبح و شام به آتش عرضهن مىشوند و روز قيامت (به ملائكه فرمان مىدهيم) آل فرعون را در سختترين عذاب داخل نماييد اين آيه دلالت واضحى دارد كه آل فرعون در برزخ معذبند ولى تعميم آن براى تمام كفار و مجرمين دليل ندارد زيرا ممكن است اين عذاب مخصوص كسانى باشد كه در روز قيامت مستحق سختترين عذاب باشد مانند فرعون كه ادعاى عالترين ربوبيت را مردم خود را داشت و انسانهاى بيشمارى را براى حفظ منافع شخصى خود بيجان مىنمود و بزرگترين معجزات يكى از بزرگترين انبياى خدا را تكذيب كرد و اطرافيان او نيز در جنايات او اشتراك داشتند. (وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ).