فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٥

بعضى‌ها گفته‌اند مقدار كمى در اول بعثت (٢٧ رجب) نازل شد و بعد وحى قرآن قطع شده است و از ماه رمضان شروع به نزول و ادامه نموده به اين مناسبت درست است كه گفته شود ابتداى نزول قرآن ماه رمضان بوده و به آيات نازل شده در ماه رجب به خاطر لقت آن توجهى نشده است. اين گفته شايد مورد پسند دانشمندان واقع نگردد.

جمعى جواب داده‌اند كه همه قرآن در شب قدر به آسمان اول نازل شده است و سپس در مدت بيست و سه سال (كما فى مجمع البيان) بر حضرت رسول (ص) تدريجا نازل شده است بر اين جواب سه ايراد وارد شده است.

١- آياتى وجود دارد كه نمى‌شود در اول و يا قبل از بعثت قرآن همه‌اش يك مرتبه نازل شود و ما بعضى از اين آيات را قبلًا بر شمرديم.

٢- در آيه اول مى فرمايد شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‌ و قرآنى كه دل آسمان باشد هدايتى براى مردم نخواهد بود مگر بالقوه.

٣- ظاهر انزال بحسب متعارف عرفى نزول بر زمين است نه به آسمان. پس اين قول خلاف ظاهر آيه مباركه است.

دو جواب ديگر نيز داده شده است كه با تكميل جواب اول ذيلا بيان مى‌شود.

١- چون در شب قدر تمام حوادث يك ساله بر نبى و امام نازل مى‌شود لذا در شب قدر سال بعثت، آن مقدار از قرآنى كه در آن سال نازل مى‌